Heilige vader, ik herinner me...

Heilige Vader,

Ik herinner me de regen en de kou. Het eindeloos wachten en de meeuw op de schoorsteen van de Sixtijnse kapel. Dan de eerste gil, meteen daarna de hysterie en de witte rook die maar bleef komen.

Ik herinner me de kleine, bevende gestalte van kardinaal Tauran die het Habemus Papam mocht uitspreken. De eerste beelden van u, lopend naar het balkon van de Sint Pieter. Ceremoniarius Guido Marini liep naast u, met een rode stola in zijn handen die u niet om wilde doen.

Ik herinner me het ‘overshoulder’ shot van u met de zee van mobiele telefoons op het Sint-Pietersplein voor u. U leek overvallen door de massa. Dacht u toen niet: ‘Waar ben ik in Godsnaam aan begonnen?’ Mag wel hoor. En tenslotte dat ‘Buona Sera. Dat kwam recht uit uw hart. Al zijn er nog steeds mensen die ervan overtuigd zijn dat u over zulke dingen nadenkt.

Donderdag bent u één jaar paus. Zelf bent u  dan op retraite met de medewerkers van de Curie.  Die retraite vindt plaats in Ariccia, even buiten Rome. U ging erheen in een touringcar, zittend te midden van alle andere. We hebben de foto’s gezien hoor. Had u voor de zekerheid uw ov-chipkaart meegenomen? Echt niet? Wij pausvolgers kijken nergens meer van op.

Vlak na uw verkiezing tot paus heb ik u al eens een brief geschreven. Ik heb u toen op het hart gedrukt om vooral uzelf te blijven. Nou, dat is u gelukt. Al maakt u niet meer zelf de post open, zoals Vaticaanse beambten op uw eerste werkdag als paus onthutst constateerden.

U heeft geprobeerd het leven dat u in Buenos Aires  leidde, zo goed en zo kwaad als het ging voort te zetten. U bent nog steeds een toevallige bisschop, sober levend in een eenvoudig appartement, tot vervelens toe prekend over een kerk van de armen voor de armen. Dat laatste mag wel wat minder. Of vindt u dat we dat we de boodschap maar niet willen begrijpen? En gaat u daarom stug door?

Op uw eerste dag als paus ging u naar de Santa Maria Maggiore, de belangrijkste, maar nog altijd niet de mooiste Mariakerk van Rome. Heilige Vader, dat is toch de Santa Maria in Trastevere?  U ging er bidden bij de beroemde Salus Popoli Romani (Patrones van het Romeinse volk), een beroemde Maria icoon. U zocht duidelijk steun. Bij het verlaten van de basiliek stonden de biechtvaders u op te wachten. ‘Wees barmhartig’, zei u tegen ze.  Barmhartigheid loopt als een rode draad door uw pontificaat, van het bezoek aan de bootvluchtelingen van Lampedusa tot de hervorming van de Curie. Als je de boel organisatorisch niet op orde hebt, komt er van barmhartigheid ook weinig terecht.

In een van die vele interviews die u gegeven heeft, beschrijft u de Kerk als een veldhospitaal waar gewonden worden binnengebracht. ‘Een zwaargewonde ga je ook niet vragen naar zijn cholesterolgehalte of zijn eetpatroon. Men moet eerst zijn wonden helen, pas nadien kan men over de rest praten.’ Wat een schitterende uitspraak is dat toch. U heeft door dat wij vooral getroost willen worden. Als u op woensdagochtend tijdens de Algemene audiëntie aan uw catechese begint (waarom alleen in het Italiaans?), heeft u er in feite al een opzitten: dat troostrondje over het Sint-Pietersplein in de pausmobiel. We willen door u aangeraakt worden en niet alleen lijfelijk. We willen dat iemand aan ons vraagt: hoe gaat het met je? En dat doet u, elke keer als u het woord tot ons richt.  U heeft als geen ander door dat al die omhelzingen niets waard zijn zonder werkelijke belangstelling voor de ander. Theologie van de omhelzing? Theologie van de ontmoeting  zult u bedoelen.

U bent nog  steeds de non-conformist die u altijd bent geweest. Een ietwat eenzame figuur die graag zelf de touwtjes in handen heeft. Uw voorganger werd wel eens verweten dat hij vertrouwde op een klein groepje intimi, maar u doet precies hetzelfde. Moet u daar ook wel een stiekem om lachen? Dat veel mensen denken dat u heel anders bent dan die weinig populaire voorganger van u ?

Net als in Buenos Aires toont u zich een kundig en vastberaden bestuurder. Zoals bij de hervorming van het financieel systeem van het Vaticaan, Het oprichten van het Secretariaat voor Economie , twee weken geleden, is een grote doorbraak. Chapeau! Mag ik daar nog iets over vragen? Wat betekent dit allemaal eigenlijk voor de Vaticaanse bank, u weet wel dat instituut van die man aan die brug in London. Laat u dat binnenkort nog even weten?

U  lijkt ook serieus van plan het bestuur van de Kerk te decentraliseren : minder macht voor Rome en meer zeggenschap voor de lokale kerken. Daarvoor gebruikt u de bisschoppensynode, een instelling waarvan de meeste katholieken waren vergeten dat ze überhaupt nog bestond. Niet zo gek na talloze bisschoppensynodes die helemaal niets opleverden. Dit alles betekent niet dat u de Kerk democratischer gaat maken, zoals sommigen denken. Onlangs overlegden bijna tweehonderd kardinalen – allen van het mannelijk geslacht- twee dagen lang in Rome over het gezinspastoraat zonder dat er een vrouw aan te pas kwam. Had dat nu echt niet anders gekund? Ik bedoel maar. U kunt het goed maken door voor die synode heel veel vrouwen uit te nodigen. En niet alleen maar nonnen.

Die bidstonde voor Syrië was trouwens een prachtig idee.Er werd gebeden en je zou ook kunnen zeggen dat het gebed  ook werd verhoord. Een paar dagen later was er een akkoord over de ontmanteling van chemische wapens. Het betekende ook nog eens de comeback van de Vaticaanse diplomatie.

U bent het afgelopen jaar dus niet veranderd. Alleen al voor deze prestatie verdient u de Nobelprijs. Maakt niet uit in welke categorie. Maar zoals Johan Cruijff- die kent u misschien wel- al eens zei: elk voordeel heb zijn nadeel. Want naast de Jorge Mario Bergoglio, die enorm populair is, is er ook een die uw fans het liefst wegstoppen.  Dat is die conservatieve priester, met traditionele opvattingen over de vrouw, voorbehoedsmiddelen en euthanasie. Om de bekende heikele punten maar weer eens te noemen. En op die gebieden is het afgelopen jaar helemaal niets veranderd. 

U bent een hervormer, daar waren we het al over eens.  U wil de Kerk bij de tijd brengen zodat ze haar boodschap beter kan verkondigen. Maar u bent geen revolutionair.  U heeft het nog altijd over de Moederkerk, met alleen mannelijke priesters, de aloude biecht en de duivel die er alles aan doet Christus en Zijn Kerk dwars te zitten.

Nu weet ik wel dat wie in een revolutie gelooft, altijd teleurgesteld raakt. Maar toch: u heeft in al die interviews en die ene persconferentie hoog in de lucht, verwachtingen gewekt. Na  een jaar van euforie en elke woensdag een overvol Sint-Pietersplein breekt voor u nu een moeilijke periode aan. Alle goodwill ten spijt, op een gegeven moment zullen zelfs de trouwste volgelingen duidelijke resultaten willen zien. De vraag is of al het goede dat u in u hebt, genoeg is om aan dat ongeduld tegemoet te komen. Als u het al zou willen.

U weet namelijk als geen ander dat een paus de Kerk wel kan vernieuwen, maar geen nieuwe kerk kan maken.*

 

Met hartelijke groet,

 

 

Stijn Fens

 

* Met dank aan kardinaal Walter Kasper

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube