Waarom heeft Franciscus nog geen misbruikslachtoffers ontmoet?

Het is met pauselijke interviews net als met de Elfstedentocht. Je kijkt er jaren naar uit en op het moment zelf ben je euforisch. De tijd lijkt stil te staan. Maar als zo’n historische gebeurtenis zich in korte tijd een aantal keren herhaalt, treedt toch een zekere gewenning op. Of je het nou leuk vindt of niet.

Ook in het gesprek met de hoofdredacteur van de Corriere della Sera zie je weer hoe slim Franciscus laveert tussen de leer van de Kerk en een pastorale houding. In het idoom van de ze paus: barmhartigheid.

 

Neem nou zoiets als het geregistreerd partnerschap of als u dat liever hebt, het homohuwelijk. Daar zegt de paus het volgende over: “Het huwelijk is tussen een man en een vrouw. Er zijn landen die civiele samenlevingsvormen willenwettigen, om bijvoorbeeld economische aspecten tussen personen te regelen, zoals bijvoorbeeld de ziekenkostenverzekering. Het gaat om verschillende soorten van samenleven, ik zou ze niet op kunnen noemen. Je moet ze afzonderlijk bekijken en beoordelen in hun verscheidenheid.”

Eerst benadrukt Franciscus dat voor de Kerk een huwelijk alleen exclusief is voorbehouden aan man en vrouw. In het vervolg van zijn antwoord lijkt hij andere samenlevingsvormen te aanvaarden, zolang je het maar geen huwelijk noemt.

In hetzelfde interview spreekt hij met vertedering over Benedictus XVI (‘zijn wijsheid is een geschenk van God’) enzegt hij dat hij graag bij mensen is die lijden. Franciscus zet zich met nadruk af tegen het mythologiseren van zijn eigen persoon. Zou hij al weten dat een katholieke uitgeverij in ons land een glossy over hem op de markt brengt? Over mythologiseren gesproken.

Niet toevallig maakt hij in dezelfde alinea gehakt van het gerucht al zou hij nachts de straat op gaan om zwervers  te helpen. ‘Dat is nooit bij me opgekomen’. Vervolgens citeert hij Sigmund Freud die ooit gezegd heeft dat ‘in elke idealisering agressie zit.’ Een duidelijke waarschuwing voor diegenen die doorschieten in hun enthousiasme voor de huidige bisschop van Rome,

Tenslotte gaat  Franciscus uitgebreid in op het seksueel misbruikschandaal. Daar hebben we deze paus nog niet zo veel over gehoord in zijn eerste jaar als paus.

Hier wil ik twee dingen over zeggen. De gevallen van seksueel misbruik zijn vreselijk en laten diepe wonden achter. Benedictus XVI is erg moedig geweest en heeft de weg geopend. Op deze weg heeft de Kerk al veel gedaan. Misschien wel meer dan iedereen. De statistieken over het geweld tegen kinderen zijn overweldigend en tonen aan dat de meeste gevallen zich afspelen in de families en in de buurt. De Katholieke Kerk is misschien het enige openbaar instituut dat iets met transparantie en verantwoordelijkheid heeft ondernomen. Niemand heeft meer gedaan dan de Kerk en toch is zij de enige die wordt aangevallen.”

(vertaling: rkk.nl)

Jammer dat Franciscus hier zo’n verongelijkte toon aanslaat. Het is niet nieuw. Je hoort dit soort geluiden in Rome al sinds het misbruikschandaal in 2010 in Europa uitbrak.  We zijn als Kerk door het stof gegaan, we hebben nu al tientallen keren onze excuses aangeboden. De media moeten nu eens ophouden. Genoeg is genoeg. En meer van dit soort excuses. 

Natuurlijk is het zo dat de katholieke kerk (na jaren van incestueus niets doen) werk heeft gemaakt van de aanpak van het misbruik. Benedictus XVI heeft hierin een grotere rol  gespeeld dan het grote publiek denkt. Op lokaal niveau maakten vooral de Amerikaanse bisschoppen school met hun strenge beleid aangaande misbruik van kinderen door priesters. Later gevolgd door de bisschoppenconferenties van Ierland, Duitsland en Nederland.  Andere landen , bijvoorbeeld Argentinië,  hebben pas kort geleden het licht gezien.

En Franciscus? In december 2013 - hij is een half jaar paus-  wordt bekend dat hij een commissie wil instellen voor de bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik. De commissie moet zich vooral inzetten voor de zorg van misbruikslachtoffers en beleid moeten maken om misbruik te voorkomen. Maar na het aankondiging bleef het stil. 

Slachtoffers klagen ondertussen dat er ook onder deze paus nog steeds geen duidelijke regels zijn gekomen  voor bisschoppen die zich schuldig maken aan misbruik of daders de hand boven het hoofd houden. De Belgische bisschop Vangheluwe is nooit formeel gestraft voor het aanranden van zijn neef. Kardinaal Roger Mahony, oud-aartsbisschop van Los Angeles, gaf verdachte priesters gewoon een nieuwe parochie, hield belastende documenten achter voor de Amerikaanse justitie en mag van zijn opvolger niet meer in het openbaar optreden. Desalniettemin was hij onlangs van harte welkom bij het consistorie. Net als overigens de Duitse bling bling  bisschop Tebartz-van Els. Ja, ook hij was in Rome. Hij schijnt er zelfs te wonen. Op een intiem feestje hief hij het glas op de kardinaalscreatie van Gerhard Müller, prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer en een goede vriend de bisschop in ballingschap. 

Het Vaticaan zou van plan zijn zelf Josef Wesolowski te gaan berechten. Deze Poolse aartsbisschop was nuntius in de Dominicaanse Republiek en wordt beschuldigd van seksueel misbruik van een minderjarige. Critici vragen zich af waarom de diplomaat niet gewoon wordt uitgeleverd aan de Dominicaanse Republiek , waar het misbruik zou hebben plaatsgevonden,  of aan Polen. Een vermeende handlanger van de aartsbisschop zit daar nu in de gevangenis.

Jorge Bergoglio was een late leerling als het om misbruik ging, net als het overgrote deel van zijn collega-bisschoppen. Hij weigerde  aanvankelijk slachtoffers van misbruik te ontmoeten, bood geen excuses aan en leek de ernst van de zaak  te onderschatten. Later veranderde dat, maar het ging nooit van harte..

Ook als paus lijkt het misbruikdossier tot nu toe voor hem geen prioriteit te hebben. Hij spreekt er maar weinig over. Een uitzondering was zijn toespraak tot de Nederlandse bisschoppen bij het Ad Liminabezoek toen hij ze prees voor hun aanpak van het probleem.

En waarom heeft hij nog altijd geen misbruikslachtoffers ontmoet? Benedictus XVI deed dat verschillende keren. 

Financiën en misbruik vormen de lakmoesproef van dit pontificaat, merkt John Allen terecht op. Als het gaat om de financiële instellingen van het Vaticaan heeft hij – zo lijkt het-  met de oprichting van een  Secretariaat voor Economie met aan het hoofd de onverzettelijke kardinaal Pell , een flinke stap in de goede richting gezet. Maar als het om het misbruikdossier gaat blijven er voorlopig nog veel vragen. Te veel vragen.

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube