Nieuwe kardinalen en hoge verwachtingen

 

Zonder dat iemand er erg in had, was hij de Sint-Pieter binnen komen lopen. De  deken van het kardinalencollege had hem op een troon willen neerzetten, maar Benedictus XVI gaf er de voorkeur gewoon in de kerk te gaan zitten. Tussen de kardinaal-bisschoppen, helemaal vooraan. Dat dan weer wel. De verborgen paus had zijn schuilplaats verlaten en toonde zich weer aan de wereld.

Een kardinaalscreatie in aanwezigheid van een emeritus-paus. Een uniek feit in de kerkgeschiedenis. Franciscus liep na binnenkomst meteen op zijn voorganger af en omhelsde hem. Benedictus nam, bescheiden als hij is,  zijn solideo voor hem af. Alsof hij wilde laten zien: jij bent nu de paus en ik niet meer.

Negentien nieuwe kardinalen heeft de katholieke kerk er sinds zaterdag bij. Het kardinalencollege telt nu 218 leden, van wie er op dit moment 122 beneden de tachtig zijn en mee mogen doen aan een conclaaf. De gemiddelde leeftijd van de kieskardinalen is 71 jaar. In de katholieke kerk heeft de jeugd blijkbaar nog altijd de toekomst.

Zo’n consistorie blijft een vermakelijk tafereel. In een volle Sint-Pieter zet de paus de rode bonnet op het hoofd van de nieuwe prinsen der kerk. Ze krijgen een ring en een titelkerk in Rome toegewezen. Alles in het Latijn. Dat de nieuwe kardinalen nog moesten wennen aan hun status bleek uit het feit dat ze allemaal- zonder uitzondering- hun bonnet verkeerd om opzetten.

Loris Capovilla, de 98-jarige oud-secretaris van Johannes XXIII, was  helaas niet aanwezig bij zijn eigen kardinaalscreatie. Hij was vooraf naast Franciscus de grote trekpleister van deze plechtigheid. Zijn kardinaalskleren zitten hem naar verluidt als gegoten, maar zijn omgeving vreesde dat hij de reis van het Noord-Italiaanse Sotto il Monte – de geboorteplaats van Johannes- naar Rome niet zou overleven. Hij krijgt zijn bonnet nu deze week thuisbezorgd. Van alle kardinalen heeft Capovilla overigens met afstand de mooiste titelkerk: Santa Maria in Trastevere.

In de namiddag recipieerden de nieuwe leden van het kardinalencollege in het Apostolisch Paleis en de grote audiëntiezaal. Iedereen die daar behoefte aan had,  kon ze feliciteren. Het was zoals gebruikelijk bij dit soort gelegenheden,  weer enorm druk. Ik kwam vast te zitten ergens tussen de kardinalen Müller en Stella  en kon geen kant meer op. Opeens voelde ik hoe iemand zich – met enige haast- langs mij probeerde te wurmen. Het was kardinaal Tettamanzi (oud-aartsbisschop van Milaan) die voorrang eiste en kreeg.

Het was niet alleen maar feest in Rome, er werd de afgelopen week ook hard gewerkt. De C8,  de kroonraad van kardinalen die de paus adviseert bij de hervorming van het centraal bestuur van de rooms-katholieke kerk,  was twee dagen bij elkaar. Franciscus vergadert dan in principe mee, maar moest woensdagochtend al verstek laten gaan vanwege de algemene audiëntie.

De kardinalen -afkomstig uit alle windstreken van de Kerk-  spraken dit keer over de financiën van de Heilige Stoel en de hervorming van de Vaticaanse bank.  Ze schijnen in dit kader ook voorstellen te hebben gedaan , maar zoals bij veel van deze kroonraad, blijft voorlopig onduidelijk wat de status is van het een en ander.  De coördinator van de Raad , de Hondurese kardinaal Maradiaga profileert zich de laatste tijd als kampioen proefballonnen oplaten en lanceert het ene idee na het ander. Een echtpaar aan het hoofd van de Pauselijke Raad voor het Gezin, een Congregatie voor de Leken en ga nog maar even door. Of een van deze plannen ooit realiteit wordt. Geen idee!

De kardinalen (zowel de oude als de nieuwe) praatten voorafgaande aan de kardinaalscreatie twee dagen lang over huwelijk en gezin.  Dit in het licht van de bisschoppensynode die in oktober van dit jaar over dit onderwerp zal worden gehouden. Het blijft enigszins komisch dat 190 oudere, ongetrouwde mannen over zoiets ingewikkelds als huwelijk en gezin achter gesloten deuren in discussie gaan zonder dat ook maar één vrouw aan het woord komt.  In die zin is er nog maar weinig veranderd onder Franciscus. Mooie woorden over het bijzondere charisma van de vrouw in overvloed, maar meepraten:  ho maar.

Bovenaan de agenda van de synode staat de positie van hertrouwd gescheiden: katholieken die na een kerkelijk huwelijk zijn gescheiden en een tweede burgerlijk huwelijk hebben gesloten. De overgrote meerderheid van de katholieken vindt dat deze mensen gewoon te communie mogen. Maar zo eenvoudig ligt het niet. “Natuurlijk hebben we aandacht voor deze groep mensen. Het is pijnlijk voor hen en ook voor hun kinderen’, zei de Canadese kardinaal Thomas Collins deze week. ‘ Maar de leer is heel duidelijk. Dit gaat niet terug op kerkelijk recht, of een paus, of een concilie. Als één ding duidelijk is in alles wat Christus ons leert is het wel de onverbreekbaarheid van het huwelijk.’

Met andere woorden: veel ruimte om dingen te veranderen is er niet. Om in restauranttermen te spreken: de katholieke kerk heeft een vast menu en houdt daar aan vast. À la carte eten wordt niet op prijs gesteld en reken niet te veel op dagschotels en gerechten buiten de kaart. De vraag is of barmhartigheid en een vriendelijke paus dan volstaan. 

Franciscus heeft door uitspraken in interviews en tijdens die inmiddels beruchte persconferentie hoog in de lucht na zijn bezoek aan Brazilië, nogal wat verwachtingen gewekt. Of zoals zijn tegenstanders in Curie het graag zeggen: hij gaat wat slordig met de leer om.

En daar zitten al die ongetrouwde mannen met macht maar mooi mee in hun maag.

 

(Foto's: Stijn Fens)

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube