De kardinaalstaatssecretaris die je wist dat zou komen...

 

Het hing al een tijdje in de lucht, maar sinds zaterdag is het dan officieel. De Italiaanse aartsbisschop Pietro Parolin volgt Tarcisio Bertone op als kardinaalstaatssecretaris van de Heilige Roomse Kerk. Een vakdiplomaat op, na de paus, de belangrijkste post in de rooms-katholieke kerk. Een nieuwe rechterhand voor de paus die het liefst alles zelf doet.

Parolin heeft een uitstekende reputatie die hem de afgelopen dagen al vooruitgesneld is. Hij staat bekend als een voortreffelijk diplomaat. ‘Een vriendelijke , open man’, zegt Monique Frank, oud-ambassadeur van ons land bij de Heilige Stoel, over hem. Van 2002 tot 2009 was Parolin ondersecretaris van de sectie Relaties met Staten van het Staatsecretariaat; zeg maar een soort onderminister van Buitenlandse Zaken. In deze functie was hij ondermeer verantwoordelijk voor hoofdpijndossiers als Vietnam en China.

Als Amerikaanse diplomaten in tijden van hoogspanning met iemand van het Vaticaan wilde overleggen- zoals rond de tweede Golfoorlog van 2003- dan belden ze Parolin.

In augustus 2009 werd hij benoemd tot nuntius (ambassadeur) in Venezuela. In die tijd ging het verhaal dat hij bij kardinaalstaatssecretaris Bertone uit de gratie zou zijn gevallen. Het bewijs voor deze bewering is nooit geleverd. Deze Romeinse roddel doet hem nu in ieder geval geen kwaad. Als nuntius in het land van Hugo Chavez trad hij niet op de voorgrond, maar trachtte door stille diplomatie een weg te vinden in een voor de katholieke kerk razend ingewikkelde situatie.

Met Parolin keert een vakdiplomaat terug aan het hoofd van het machtige Staatsecretariaat. Maar wel een in de geest van paus Franciscus. Toen hij nog in Rome werkte stond hij een paar jaar aan het hoofd van Villa Nazareth, een liefdadigheidsinstelling die ervoor zorgt dat kansarme jongeren een goede schoolopleiding krijgen.

In een recent interview met een Venezolaans dagblad spreekt hij de hoop en de verwachting uit dat met paus Franciscus de kerk werkelijk hervormd zal gaan worden. Verder  hekelt hij – zoals elke bisschop tegenwoordig bijna verplicht is te doen- de uitwassen van het kapitalisme. ‘Economie moet mensen helpen ontwikkelen, in plaats van hen te vernederen of hen hun waardigheid te ontnemen.’  Het is alsof je Franciscus hoort praten.

Met het aantreden van Parolin komt een einde aan  het bewind van kardinaalstaatssecretaris Tarcisio Bertone. Een groot succes was net niet. Hij kreeg, niet ten onrechte, een groot deel van de schuld in zijn schoenen geschoven van alle blunders en affaires die het pontificaat van Benedictus XVI overschaduwden. Een kleine greep uit een lange lijst: de opheffing van de excommunicatie van bisschop en Holocaustontkenner Richard Williamson, de beroerde communicatie rond het seksueel misbruik dossier en Vatileaks. Bertone was er niet, zei het verkeerde of was niet bij machte het proces te sturen.

Geen onaardige man en zeker niet de rotzak voor wie sommigen hem hielden, maar gewoon een slecht bestuurder. Een groot bisdom kon hij nog net aan, maar het Vaticaan en de Wereldkerk waren simpelweg een maatje te groot voor hem.

Alvorens zich terug te trekken in een ongetwijfeld riant appartement, met bijbehorende huishoudster, chauffeur en privékapel , slaat Bertone vanochtend in verschillende Italiaanse kranten nog één keer terug naar zijn criticasters . Valse beschuldigingen hebben hem de das omgedaan, jammert hij. Hij voelt zich slachtoffer van een ‘web van adders en raven’. Een bijna Bijbelse beeldspraak die getuigt van een grote kennis der natuur. 

 (Met raven doelt hij ondermeer op de ex-butler van de paus die geheime documenten naar de pers lekte. Adders zijn gifslangen en in het Italiaans een ander woord voor verraders.) 

  ‘Ik heb alles gegeven, maar ook ik heb op mijn gebreken’, zegt hij verder nog. Dat valt niet te ontkennen.

De kardinaalstaatssecretaris coördineert van oudsher niet alleen de buitenlandse politiek van het Vaticaan maar moet er ook voor zorgen dat binnen de Curie en de katholieke kerk in haar geheel, alles bestuurlijk op rolletjes loopt. Het is de vraag of Franciscus deze twee rollen van de staatssecretaris in één functie wil behouden. In Rome gaat het verhaal dat Franciscus naast de diplomaat Parolin iemand wil aanstellen die zich alleen met interne zaken bezig houdt: een soort van moderator curiae.

Maar wat Franciscus werkelijk met de Curie van plan is, weten we nog niet. De benoeming van Parolin lijkt te wijzen op een hervorming van binnenuit en niet op een complete ontmanteling van bestuursapparaat. Al lijken veel mensen in de euforie die Franciscus nu al maanden omringt, dat nog altijd hopen. Aan de andere kant: al die angstige curieprelaten die de afgelopen maanden vreesden voor hun baan, kunnen nog niet rustig gaan slapen.

We moeten niet vergeten dat de commissie van acht kardinalen, door Franciscus in het leven riep om hem te adviseren over de hervorming van de Romeinse curie, nog niet een keer bij elkaar gekomen is. Wel wordt er al druk gebeld en gemaild. En Franciscus doet enthousiast mee. In Rio de Janeiro overlegde hij nog uitgebreid met de Hondurese kardinaal Rodriguez Maradiaga, coördinator van de denktank en bekend om zijn kritiek op de Curie. Begin oktober is de eerste vergadering en moet iedereen zijn huiswerk klaar hebben.

Twee weken later treedt Parolin officieel in functie. Het kan niet anders of hij is een van de weinigen die wel weet wat Franciscus en de acht kardinalen met de Kerk van plan zijn.

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube