Met een knipoog naar het protocol

De hitte in Rome is tijdens de zomer bijna  legendarisch.  Voor veel pausen uit het verleden een reden om zich begin juli voor een paar maanden terug te trekken in het pauselijk buitenverblijf in Castel Gandolfo, gelegen in de heuvels ten zuidoosten van de Italiaanse hoofdstad. Het is daar  altijd een paar graden koeler dan in het Vaticaan. Maar Franciscus weerstaat de warmte en blijft deze zomer gewoon in Rome. ‘Arme mensen gaan ook niet op vakantie, dus waarom ik wel?’, zou hij gezegd hebben.

De burgemeester van Castel Gandolfo moest zijn best doen zijn teleurstelling te onderdrukken. ‘Dit is een speciale paus’, zei hij in een reactie. ‘Als hij toch zou besluiten hier een paar dagen te verblijven zou dat een geschenk voor ons allemaal zijn.’ Of de paus aan dit verzoek zal voldoen, is nog maar de vraag. Voorlopig komt Franciscus slechts één keer deze zomer naar het dorp om met de gelovigen het Angelusgebed te bidden. Wel gaat de paus van 22 tot 28 juli naar Brazilië voor de Wereldjongerendagen: zijn debuut op het wereldtoneel.

Franciscus woont nog altijd in het Casa Santa Marta, een hotel in Vaticaanstad waar bisschoppen en kardinalen die voor zaken in Rome zijn, onderdak kunnen krijgen. Hij verbleef er ook gedurende het conclaaf waarin hij tot paus gekozen werd. ‘Ik leef graag tussen de mensen. Als ik alleen zou wonen, zou ik maar geïsoleerd raken. Dat zou niet goed voor me zijn’ , zei hij tegen een vriend die hem daar bezocht.

Ondertussen staat het pauselijk appartement op de derde verdieping van  het Apostolisch Paleis leeg. Franciscus –geen liefhebber van protocol-  gebruikt het paleis alleen voor officiële ontvangsten, zoals afgelopen zaterdag toen hij de Italiaanse president Giorgio Napolitano op bezoek kreeg. Die was gevraagd zijn rokkostuum thuis te laten en in een eenvoudig donker pak te verschijnen. De Argentijnse paus zelf hield het bij zijn eenvoudige witte toog. Zijn voorganger Benedictus XVI droeg bij dit soort gelegenheden daar graag een hermelijnen schoudermantel overheen. ‘Franciscus wil een eenvoudige kerk en houdt niet van kleding die macht uitstraalt’, verklaarde een medewerker van de paus die anoniem wilde blijven.

Franciscus zit nu zo’n honderd dagen op de stoel van Petrus en lijkt definitief te willen afrekenen met de tijd dat een paus als een kerkvorst ver boven de gelovigen stond. Elke ochtend betreedt hij de ontbijtzaal van Casa Santa Marta en kijkt simpelweg aan welke tafel er nog een plek vrij is. Hij viert er iedere dag de mis.  En als hij langs de kapel loopt en ziet dat er een viering gaande is, schuift hij aan in een van achterste kerkbanken.

Dat er een nieuwe wind in het Vaticaan waait , merkten ook de Italiaanse bisschoppen die onlangs op volle sterkte bij Franciscus op bezoek waren. De paus nam geen blad voor de mond hield de Italiaanse kerkleiders voor dat ze hun gezag niet aan hun status konden ontlenen, maar enkel en alleen aan Christus. Bisschoppen  moeten zich volgens de paus onthouden van elke vorm van carrièrisme en regelmatig aan gewetensonderzoek doen. ‘Laten wij bidden voor een biddende en boetvaardige Kerk.

Laten wij de vreugde herontdekken van een dienende, nederige en broederlijke Kerk.’ Franciscus zou zijn toespraak van tevoren hebben voorgelegd aan de medewerkers van het machtige Staatssecretariaat. Zij zouden de paus tot voorzichtigheid hebben gemaand en die zou zich vervolgens niets van de opmerkingen hebben aangetrokken.

De Vaticaanse persdienst heeft ondertussen zijn handen vol aan het vastleggen van alle preken en spontane toespraken van deze paus, die zich zo graag onder de mensen beweegt.  Vorige week ontving Franciscus duizenden Italiaanse scholieren in het Vaticaan. De toespraak die voor hem was voorbereid en ook aan journalisten was uitgedeeld, legde hij terzijde. ‘Te saai’, oordeelde hij. In plaats daarvan mochten de aanwezigen vragen aan hem stellen. Of hij er ooit naar verlangd had paus te worden, wilde iemand weten. ‘ Ik wilde die baan niet’, antwoordde Franciscus doodleuk. Om eraan toe te voegen dat iemand die het pausschap ambieert waarschijnlijk niet erg van zichzelf houdt.

In Italië is hij mateloos populair. Elke woensdag puilt het Sint-Pietersplein uit van gelovigen die vanuit heel het land  naar Rome zijn gekomen om de paus te ontmoeten. In een land waarin de economische crisis maar niet minder wordt en het geloof in de politiek tot ver beneden het nulpunt is gedaald, hebben de inwoners in Franciscus een nieuwe Vader des Vaderlands gevonden.

Op bestuurlijk gebied houdt Franciscus zich nog rustig. Belangrijke benoemingen heeft hij nog niet gedaan en of de door velen gehoopte hervorming van de Romeinse curie er daadwerkelijk komt, is nog onduidelijk. Wel stelde de paus een commissie van acht kardinalen aan om hem hierover te adviseren. De eerste bijeenkomst van deze denktank is pas op 3 oktober. Maar misschien is die hele revolutie door de manier waarop Franciscus het pausschap invult, inmiddels al een feit.  

Maar er klinkt niet alleen applaus voor de Argentijnse paus. Bij de Ratzingerianen binnen de Curie groeit het ongenoegen. ‘Wanneer houdt hij eens op met pastoor spelen’, hoor je in die lange, donkere gangen.  ‘Hij zegt steeds dezelfde dingen’. En: ‘Ratzinger was een professor, nu hebben we een boer’.  Een ware fluistercampagne. Aan de andere kanten zullen Franciscus’ opmerkingen over dat vermeende homonetwerk zijn meer progressieve supporters de wenkbrauwen doen fronsen.

Bij de audiëntie vandaag op het Sint-Pietersplein was weer een record aantal gelovigen aanwezig.

 

Dit is de bewerkte versie cvan een artikel dat vandaag in Trouw verscheen. 

 

 

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube