Eenvoud als wapen

De urenlange regen maakt me chagrijnig. En die rook laat maar op zich wachten. Tot het plotseling stopt met regenen en er om 19.06 uur witte rook uit de schoorsteen komt.  Er gaat een golf van elektriciteit door de massa op het Sint-Pietersplein. Alsof de hemel en de aarde elkaar raken.

Een uur later staat hij op het balkon. Nog in shock zo lijkt het. Voor hem een donkere massa met eindeloos veel geflits. En daarachter Rome. Tot zijn dood zal hij hier wonen. Buenos Aires is opeens heel ver weg. Jorge Bergoglio bestaat niet meer. Paus Franciscus heeft zijn plaats ingenomen.

Zijn eerste woorden zijn een eenvoudig: Buona Sera. Goedenavond. ‘U weet dat het conclaaf de taak had Rome een nieuwe bisschop te geven. Ze hebben er een gevonden aan de uiteinden der aarde.’ Hij wil samen met de tienduizenden gelovigen bidden voor zijn voorganger, Benedictus XVI. Hij heeft hem al gesproken. Voor het eerst in de geschiedenis van de katholieke kerk telefoneert een paus met zijn voorganger.

Voor hij de zegen geeft, vraagt hij nog om een gunst. ‘Vraag God mij te zegenen.' Hij buigt en vouwt zijn handen. Ongelofelijk hoe stil tweehonderdduizend mensen kunnen zijn. Zijn eerste  zegen gaat redelijk soepel. Hij wenst ons nog een goedenacht en spreekt de hoop uit dat iedereen maar een beetje uit mag rusten.

Hij is de eerste Zuid-Amerikaanse paus ,nooit eerder was een jezuïet bisschop van Rome en de naam is ook al een primeur: Franciscus . Slimme keuze ook. De taxichauffeur die me naar een Romeinse radiostudio brentg is uitgelaten. ‘Die Bergoglio is een halve Italiaan en hij kiest als naam die van onze beste heilige. Laat die toeristen maar komen.’

Nomen est omen. Een naam als een programma. Dit wordt een paus van de armen. Hij is de eenvoud zelve.

Als hij aartsbisschop van Buenos Aires wordt, gaat hij niet in het aartsbisschoppelijk paleis wonen, maar in een eenvoudig appartement. Hij gaat met het openbaar vervoer naar zijn werk en kookt zijn eigen maaltijden. Als na zijn eerste balkonscène als paus de limo klaar staat, zegt hij dat hij liever met de kardinalen in de pendelbus teruggaat naar Casa Santa Marta.

Hij is een typische Latijns-Amerikaanse bisschop: theologisch conservatief, maar sociaal bewogen .Op het radicale af. 'De onrechtvaardige verdeling van goederen duurt voort, wat een situatie veroorzaakt van sociale zonde die uitschreeuwt naar de hemel', zei hij ooit.

Hij is niet onomstreden. Jorge Maria Bergoglio maakt in de jaren zeventig carrière in de Argentijnse kerk. Zijn opkomst valt samen met de jaren van de Argentijnse junta, de militaire dictatuur van de jaren 1976-1983. Hij was toen provinciaal van de jezuïeten. Bergoglio wordt ervan beschuldigd betrokken te zijn geweest bij de ontvoering van twee linkse ordegenoten (die later weer zijn vrijgelaten) .Bergoglio is hiervoor aangeklaagd, maar niet veroordeeld. Als provinciaal vindt hij dat zijn priesters zich niet met politiek moeten inlaten. Vooral niet met linkse politiek. Niet iedereen houdt zich aan deze opdracht. Velen kiezen radicaal voor de armen en onderdrukten.

De rol van Bergoglio in de donkere jaren van de Argentijnse geschiedenis, zou wel eens zijn achilleshiel kunnen zijn. Er gaat de komende dagen heel wat gewroet worden in zijn verleden. Heeft hij zich wel voldoende gedistantieerd van de junta?

En, jammer voor veel Nederlanders: als het over het homohuwelijk of over euthanasie gaat,  zal hij de traditionele moraal van de Kerk blijven uitdragen. Dat ziet hij als zijn taak. Als in 2010 ook Argentinië het burgerlijk huwelijk openstelt voor mensen van hetzelfde geslacht, spreekt Bergoglio van een 'project van de duivel'. Hij komt in botsing met de Argentijnse president Cristina Kirchner. Ook tegen abortus heeft hij zich duidelijk uitgesproken. Hij ziet het als een teken van 'egoïsme, individualisme en gemakzucht'. Standpunten die in de ogen van veel Nederlanders alleen nog aan de uiteinden der aarde voorkomen en daar vooral moeten blijven.  

Hij stond op de lijstjes van papabili afgelopen weken nooit hoger dan de zevende of achtste plek. Bij het conclaaf in 2005 eindigde hij als tweede. Onbekend was hij dus zeker niet bij de kardinalen. De kardinalen zochten een missionaire paus, uit een groot bisdom afkomstig die de wereld kan veroveren en het oude Europa, met zijn lege kerken, kan heroveren. Dat zal hij moeten doen met zijn persoonlijkheid. Eenvoud als wapen. We krijgen een sobere bescheiden paus. Meer een van de straat, dan van de studeerkamer.

Zijn eerste grote taak:de Romeinse curie hervormen. Waarschijnlijk met hulp van een nieuwe Italiaanse kardinaalstaatssecretaris. Nadeel is dat hij nooit in het Vaticaan gewerkt heeft. Maar, zo zei een Argentijnse vriend voorafgaande aan het conclaaf in een Italiaanse krant: ‘Geef Bergoglio de leiding en je hebt binnen vier jaar een andere kerk.’ We zullen zien of het hem gaat lukken.

Lionel Messi regeert het voetbal, Maxima binnenkort ons land en paus Franciscus de kerk. Zie nou maar eens als Argentijn bescheiden te blijven.  

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube