De Heilige Geest

Je ziet of hoort 'm niet. Als de Bijbel over Hem spreekt gaat dat in de meest uiteenlopende metaforen: wind, adem, het klapwieken van vleugels,vuur, kracht, vervoering en schittering. 

En toch wordt er tijdens het conclaaf weer op Zijn aanwezigheid gerekend. We moeten het eens hebben over de Heilige Geest, de Derde Persoon van de Heilige Drie-eenheid. Hij staat bekend als ‘pausmaker’ bij uitstek.

De Kerk leert ons dat de Heilige Geest waakt over het verloop van het conclaaf. We hebben het hier over een geloofskwestie. John Allen haalt in zijn boek Conclave een interview aan met een ervaringsdeskundige als het gaat om de werking van de Heilige Geest  in een conclaaf. En niet zomaar een: Joseph Ratzinger. Hij zei in 1997 op de Beierse televisie het volgende:

‘Ik zou niet willen zeggen dat de Heilige Geest een paus uitkiest. Er zijn te veel voorbeelden van pausen in de geschiedenis die de Heilige Geest nooit gekozen zou hebben.  Het is niet zo dat de Heilige Geest de verkiezing bepaalt, maar meer dat Hij als een goede opvoeder ons veel ruimte en vrijheid laat, zonder dat hij ons aan ons lot overlaat. De rol van de Geest moet je ruimer zien: hij fluistert niet een naam in je oor van de degene op wie je moet stemmen. Waarschijnlijk is de enige garantie die hij biedt, dat het conclaaf niet volledig mislukt.’

Deze nuchtere constatering is nogal in tegenspraak met de vrome woorden die kardinalen de afgelopen dagen aan de Heilige Geest hebben gewijd.

Het zou ook niet kunnen: de Heilige Geest die als een soort bijdehante kieswijzer de kardinalen een naam influistert. Dat zou namelijk betekenen dat al die leden van de meest exclusieve herenclub ter wereld op dezelfde kandidaat zouden stemmen en we volgende week dus in één stemronde klaar zijn .

Nee dus.

Toch wordt  er alles aan gedaan om de Heilige Geest de kans te geven Zijn werk goed te kunnen te doen. De regels van het conclaaf zijn juist zo streng om alle slechte eigenschappen van de mens uit de Sixtijnse kapel weg te houden. De kardinalen moeten vooral bidden en zich openstellen voor de Geest. Daarom zingen ze bij het betreden van de beroemdste kapel ter wereld het Veni Creator SpiritusKom Schepper, Geest, daal tot ons neer,houd Gij bij ons uw intocht, Heer; vervul het hart dat U verbeidt,met hemelse barmhartigheid.

Mooi hoor, maar de werkelijkheid is grilliger. Natuurlijk is een conclaaf een spiritueel gebeuren, maar pausverkiezingen zijn ook al eeuwen het toneel van intriges, factievorming, marchanderen, handjeklap en ander menselijk gedrag. Niet alles rond een pausverkiezing getuigt dus van hemelse barmhartigheid.

Tegenstanders van een bepaalde kandidaat aarzelen niet vuil spel te spelen om zijn kansen te schaden. Valse geruchten verspreiden over iemands gezondheid of een krant wijzen op een donkere bladzijde uit iemands biografie: het gebeurt allemaal. Niet door kardinalen zelf, maar door mensen uit hun directe omgeving, door belangengroepen of door ijverige journalisten.

Een paar voorbeelden:

In 1958 brengen tegenstanders van kardinaal Roncalli, de later Johannes XXIII, het verhaal de wereld in dat hij een slechte gezondheid zou hebben. Op niets gebaseerd.

In 2005 maken vijanden van de Indiase kardinaal Dias Italiaanse kranten erop attent dat hij aan suikerziekte lijdt. Weg kansen op het pausschap.

En nu is er de broer van kardinaal Ouellet die aan tienermeisjes heeft gezeten en daarvoor een taakstraf kreeg. Oud nieuws, maar toch maar weer even uit de knipselmap opgediept. Ouellet zou ook aan woede-uitbarstingen lijden. 

De Italiaanse favoriet Angelo Scola zou op zijn dertigste ernstig ziek zijn geweest en in Frankrijk zijn behandeld. En, als we KRO Brandpunt moeten geloven, heeft hij ook een relatie gehad met een man. Het kan niet op.

Op 17 april 2005 ,een dag voordat het conclaaf begint waarin een opvolger voor Johannes Paulus II moet worden gekozen, komt de The Sunday Times met de ‘onthulling’ dat Joseph Ratzinger lid is geweest van de Hitlerjugend. Iets wat Ratzinger nota bene zelf in zijn autobiografie vertelt. Hij vermeldt er overigens bij dat iedere Duitse jongen in die tijd op zijn 14e automatisch lid werd, of je nou wilde of niet. Deskundigen bevestigen dit later.

De kardinalen trekken zich er niets van de ophef en kiezen hem twee dagen later tot paus. Zou die Heilige Geest dan toch zijn werk hebben gedaan?

 

(Met dank aan Christian van der Heijden)

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube