Kijk vooral achteruit

 

Rome

 

Er was een tijd, lang geleden, dat de bisschoppen van Rome hun eigen opvolger verwekten. Anastasius I (399-401) was de vader van zijn opvolger Innocentius I (401-417)  en Hormisdas (514-523) was de verwekker van Silverius (537).

Dat gaat tegenwoordig niet meer.

Toch zijn er wel degelijk andere manieren waarop een paus invloed kan uitoefenen op het conclaaf waarin zijn opvolger gekozen gaat worden.  Directe invloed is lastig ook al ben je emeritus-bisschop van Rome nog in leven.  Maar indirecte invloed is er wel degelijk. Zo creëerde Benedictus XVI bijna de helft van de kardinalen die zich binnenkort gaan opsluiten in de Sixtijnse kapel. Los daarvan lijken alle kieskardinalen in hun opvattingen nogal  op Benedictus. Veel andere smaken zitten er niet tussen. De kans bijvoorbeeld dat er een paus uitkomt die bij zijn aantreden bekend maakt binnenkort in het huwelijk te treden, is dus klein.

We weten nu dat Benedictus al vanaf eind april 2012 speelde met de gedachte om terug te treden.  Dat maakt het feit dat hij het nodig vond om afgelopen november, voor de tweede keer binnen een jaar, kardinalen te creëren nu met terugwerkende kracht nog interessanter. Blijkbaar vond hij het nodig dat deze zes nieuwe kardinalen bij de keuze van zijn opvolger moesten zijn.   Onder hen  Luis Tagle , aartsbisschop van Manilla, ook wel de de Woytila van het Oosten genoemd en de Nigeriaan Onaiyekan. Hij heeft nog geen bijnaam. Iemand een suggestie?

In het verleden hebben we gezien dat pausen bij leven  een voorkeur lieten zien voor de een of andere kardinaal. Zo stuurde paus Pius XI (1922-1939)  zijn kardinaalstaatssecretaris Eugenio Pacelli  veel op reis (ondermeer naar Amerika) zodat ‘de wereld hem alvast wat beter kon leren kennen’.

Bekend is het beeld uit 1972. Paus Paulus VI bezoekt Venetië en legt op een gegeven moment zijn rode pausstola op de schouders van bescheiden patriarch Luciani.  Alsof hij het ambt toen al aanhem wilde overdragen. Luciani moet er helemaal van blozen. En meer recent: de band tussen Johannes Paulus II en Joseph Ratzinger was er een van een enorm wederzijds respect. Ratzinger was het theologisch geweten van de Poolse paus , die hem in november 2002 benoemde als deken van het kardinalencollege. Hierdoor kreeg hij veel macht bij het volgende conclaaf waarin hij uiteindelijk zelf paus zou worden. Toeval of goed over nagedacht?

Zo zeggen we misschien over een maand dat het geen toeval was dat kardinaal Angelo Scola met zijn collega’s  uit Lombardije als laatste groep bisschoppen op bezoek mocht bij Benedictus XVI. De paus sprak bij die gelegenheid tegenover Scola de hoop uit dat de Noord-Italiaans regio het gelovig hart van Europa zou zijn.  Een vingerwijzing? Een verkapte steunbetuiging?

En dan kardinaal Gianfranco Ravasi. Hij mocht dit jaar de vastenretraite van de paus en de medewerkers van de curie leiden. Een eervolle opdracht en best wel veel werk, maar voor een kardinaal die aan de weg timmert, zo vlak voor een conclaaf , een flinke meevaller.  En wie kreeg tijdens de Vasten van 1976 dezelfde opdracht,  juist: Karol Woityla. En we weten waar hij is geëindigd.

Het kan allemaal, maar het hoeft niet. Waarschijnlijk is Ravasi hiervoor gevraagd toen Benedictus nog geen idee had dat hij ging terugtreden. Misschien zien we een heleboel andere voortekenen over het hoofd. Een knikje naar Ouellet, die raadselachtige opdracht in een boek voor Erdö en komt het Scherer als nieuwe paus niet heel erg goed uit de dat de Wereldjongerendagen dit jaar in zijn vaderland Brazilië  worden gehouden? Het is allemaal van te voren bepaald? Toch?

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube