De paus, homo's en Twee voor Twaalf

De discussie over de toespraak van de paus duurt nu precies een week en nog steeds zijn heel veel mensen boos. Ter linker- en ter rechterzijde van de paus zal ik maar zeggen.

Die woede beperkt zich overigens voornamelijk tot ons land. Weliswaar meldden enkele krantensites in Europa en de VS dat Benedictus in zijn rede voor de curiemedewerkers het homohuwelijk (weer) had aangevallen, zich net als sommige Nederlandse media baserend op een slordig telexbericht van een groot persbureau. Maar nergens ophef of bekende landgenoten die laten weten geen katholiek meer te willen zijn en ook geen  massaal bezoek aan ontdoopsites.  Alleen in Nederland.

 

Geheel vrijwillig heb ik de inmiddels beruchte toespraak van de paus nog eens tot mij genomen.  Dat doe je niet altijd voor je plezier, redes van Benedictus XVI lezen.   Hij kan prachtige preken schrijven, maar deze rede houdt het midden tussen een taai, filosofisch betoog en een ‘to do lijstje’ voor 2013.  En zegt hij nou echt lelijke dingen over homo’s?  Na herlezing van zijn betoog moet ik nogmaals  constateren dat Benedictus nergens het woord ‘homo’ of ‘homohuwelijk’ genoemd. Ook zegt hij niet dat homo’s de menselijke waardigheid vernietigen. Ook naar een oproep aan andere religies om samen te werken tegen het homohuwelijk ,  zoals de Volkskrant berichtte, is het ver zoeken.  Wat staat er dan wel? En welke waarde moeten we, nu het stof enigszins is nedergedaald,  aan deze rede toekennen?

Het gaat om beginnen om een belangrijke toespraak, niet zomaar een mijmering bij de kerstboom. De paus houdt elk jaar, vlak voor kerstmis, een toespraak voor zijn medewerkers waarin hij de prioriteiten uiteenzet voor het komend jaar. Een soort State of the Church. Hierin maakt de paus  duidelijk wat volgens hem op dit moment voor zijn Kerk de grootste aandachtspunten in de wereld zijn.  Dit jaar noemt Benedictus in dit kader : het gezin, de wereldvrede en het gesprek tussen de verschillende religies. Ik beperk me, dat zult u begrijpen, tot het gedeelte over het gezin. Dat gezin wordt volgens de paus, zeker in het Westen van onze planeet,  ‘tot in haar fundamenten bedreigd.’

 

 

 

‘De afwijzing van de menselijke binding, die is gebaseerd op een verkeerd begrip van vrijheid en zelfverwerkelijking, zoals ze zich in de vlucht voor het geduld met betrekking tot het lijden meer en meer uitbreidt, betekent, dat de mens in zichzelf blijft en zijn ego uiteindelijk voor zichzelf behoudt en niet echt overschrijdt. Maar alleen in het geven van zich zelf komt de mens tot zichzelf, en alleen als hij zich voor de ander, voor de anderen, de kinderen, het gezin opent, alleen als hij zichzelf door het lijden laat veranderen, ontdekt hij de volle breedte van het mens zijn. Met de afwijzing van deze binding verdwijnen ook de basiselementen van het menselijk bestaan: vader, moeder, kind, en vallen wezenlijke manieren van ervaren van het mens zijn weg.’

 

Hierin kun je een veroordeling van echtscheiding lezen, zoals Monic Slingerland afgelopen donderdag in Trouw schreef, maar net zo goed  een afwijzing van andere samenlevingsvormen dan het traditionele huwelijk, bijvoorbeeld het homohuwelijk. Maar het staat er niet, althans niet letterlijk.  Het lezen van toespraken van Benedictus voelt vaak als meedoen aan de tv-quiz Twee voor Twaalf. Je hebt alle twaalf letters, maar als je het woord moet zeggen, kan je verschillende kanten op. Ieder kan er in lezen wat hij of zij wil. Dat ligt om te beginnen aan de paus zelf. Zijn  redevoeringen zijn over het algemeen academisch en daardoor vaak nietduidelijk.  Bovendien heeft hij nog altijd niet door dat de wereld meeluistert en dat de media alles op alles zetten om in korte tijd een coherent bericht diezelfde wereld in te sturen over wat hij heeft willen zeggen.  En dan gebeuren er ongelukken, zoals we ook in Regensburg zagen rond het citaat over Mohammed.

Gelukkig geeft de paus deze keer een duidelijke aanwijzing hoe wij zijn woorden moeten lezen. Die aanwijzing heet Gilles Bernheim. Zijn naam staat prominent vermeld in deze State of the Church.

Bernheim is filosoof en opperrabbijn van Frankrijk. Hij  voert  een felle campagne tegen, jawel,de instelling van het homohuwelijk in zijn land. In oktober van dit jaar publiceerde hij een zeventien pagina’s tellend pamflet, waarin hij zijn bezwaren uiteenzet. Benedictus heeft het met ontroering gelezen, zegt hij in zijn toespraak. Belangrijkste argument van de rabbijn: mannen en vrouwen zijn,  hoewel gelijkwaardig, van nature verschillend. Ze spelen daarom ieder hun eigen rol in de schepping. Dat verschil moet je respecteren. Doe je dat niet, dan leidt dat tot veel frustratie en ongeluk. En de paus is dat hartgrondig met hem eens.

Het noemen van Gilles Bernheim en het met instemming citeren van zijn pamflet, maakt het allemaal een stuk minder onschuldig dan moderne zoeaven ons de afgelopen dagen via kranten en sociale media wilden doen geloven. Deze toespraak is niets meer of minder dan een volgend hoofdstuk in de wanhopige strijd die de paus van Rome voert tegen de invoering van het homohuwelijk in van oudsher Christelijke landen.

Maar het staat er dus eigenlijk niet.

Gespannen kijk ik Astrid Joosten aan.

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube