Een blind date met een boek

Een bezoek aan een boekwinkel is eigenlijk zoeken naar de bekende weg. Vaak weet je immers al waarvoor je komt. Er zit een boek in je hoofd en als je het niet kunt vinden, vraag je het aan een van die aardige mensen die in een boekwinkel werken. En ook als je niet komt voor een bepaald boek, dan nog ben je geconditioneerd door zoiets als smaak en je leesverleden. Een lezer kopieert en plagieert zichzelf continu. Hoezo vrije wil?

Deze week liep ik in Rome een boekwinkel binnen waar ik wel vaker kom. Waarvoor kwam ik ook al weer? O ja, een boek over de bouwactiviteit van pausen in het Vaticaan dat ik een tijdje geleden ergens anders had zien liggen. En als ze dat niet hadden, zou ik de autobiografie van de Italiaanse bergbeklimmer Walter Bonatti aanschaffen. Dat boek over het Vaticaan hadden ze niet in huis. Ik heb er maar niet naar gevraagd. Achter de infobalie zat een man die zelf een boek aan het lezen was en een goede lezer mag je niet storen. Eenmaal op de derde verdieping bleek de afdeling bergbeklimmen in het niets te zijn opgelost.

Enigszins ontmoedigd liep ik naar de uitgang, toen mijn oog viel op een grote bak met boeken. Ze waren in bruin papier verpakt met een touw erom. Op elk van de exemplaren stonden steekwoorden geschreven als 'spannend', 'spiritueel'en 'meesterwerk ', plus een zinnetje waarin het bewuste boek nog eens werd aangeprezen.

Een blind date met een boek.

Stuk voor stuk liet ik de onbekende schatten door mijn handen gaan. Het waren boeken van een verschillend formaat. Ik woog ze in mijn handen alsof ik daardoor meer te weten zou kunnen komen.

Uiteindelijk koos ik voor een boekje van tien euro. Dan kon ik me tenminste geen buil aan vallen. De steekwoorden waren: 'briljant', 'delicaat' en 'subliem'. Daaronder had iemand met een dikke zwarte stift in hetzelfde handschrift geschreven: 'Weinig schrijvers zijn zo in staat om de essentie van de lichtheid in een roman om te zetten.'

Eenmaal buiten wist ik niet zo goed wat ik moest doen. Zou het niet beter zijn om het boek voorlopig ingepakt te laten en een aantal maanden met het mysterie te leven? Of moest ik het toch maar gaan uitpakken? Ik besloot tot het laatste. Ik liep langs het parlementsgebouw, waar boze mannen met rode vlaggen stonden met groot geschreven boze steekwoorden erop, naar een terras waar ik weleens meer kom.

Zou het een dichtbundel zijn?, vroeg ik me af toen ik eenmaal zat. Het was een dun boekje en dichters hebben vaak weinig woorden nodig en nog minder papier. Of was het misschien de vertaling van een handschrift uit de oudheid?

Nadat de ober mijn koffie had gebracht, besloot ik tot actie over te gaan. Ik maakte eerst het touw los en haalde vervolgens het papier er voorzichtig af zodat de steekwoorden en dat ene zinnetje intact bleven.

Onder het bruine papier kwam een foto van de Britse koningin Elizabeth te voorschijn, zo te zien een paar jaar geleden genomen. Daarboven stonden auteur en titel vermeld: Alan Bennett, 'La sovrana lettrice' (letterlijk 'De lezende vorstin'). Ik begon meteen te lezen. Het bleek een novelle te zijn over Elizabeth die op Windsor Castle achter haar hondjes aan gaat en zo bij toeval op een bibliobus stuit. De koningin leent een boek dat ze eigenlijk niet van plan is te gaan lezen. Ze leest het toch en raakt besmet door een soort leesvirus. Alleen boeken interesseren haar nog. Hierdoor verandert ze en vervreemdt ze zich van haar volk.

Als ik dit schrijf heb ik het nog niet uit, maar dat kan niet lang meer duren. Het boekje laat me niet los. Het leesvirus van Elizabeth is op mij overgeslagen. En toch bekruipt mij steeds meer het gevoel dat ik het boekje ingepakt had moeten laten. Er is niets mis met een mysterie op z'n tijd.

Dezelfde dag dat ik het boek kocht, luisterde ik met een groep landgenoten op het Sint-Pietersplein naar de paus. Wat hij gezegd heeft zou ik niet meer kunnen herhalen, ik herinner me alleen een paar steekwoorden: 'liefde', 'hoop', 'Jezus'.

Het katholieke geloof is een schat die met liefde is ingepakt, met een paar steekwoorden en een zinnetje op de verpakking, zoals: 'Niemand weet de kern van het leven zo te raken als de Mensenzoon.' En een waarschuwing: 'Gelieve het geschenk in het papier te laten.'

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 18 maart 2017.

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube