Verbonden door koor dat hemels mooi zingt

Volgens koning Willem-Alexander idealiseren we het verleden te veel. "We geven ons allemaal wel eens over aan heimwee naar vroeger. Ja, vroeger...", verzuchtte hij in zijn kersttoespraak. 'Vroeger, toen was mijn moeder koningin', zag ik hem denken.

Toch blijf ik nog even hangen in 2016. Sorry majesteit. En wel op een specifieke dag: zondag 18 december. Christus moest nog geboren worden, in Berlijn was alles nog relatief rustig en George Michael keek uit naar het kerstfeest.

Ik ging die 18de december naar een kerstconcert van Cappella Amsterdam, een geweldig koor, in het Muziekgebouw aan 't IJ. Om daar te komen moesten wij, de bezoekers, een hoge trap op. Eenmaal aangekomen in de foyer dacht ik even in de hemel te zijn: veel oudere, goed geklede mensen en een geweldig uitzicht over de wereld onder ons. Er hing een vreemde sfeer. Begin augustus werd bekend dat Cappella Amsterdam vanaf volgend jaar geen subsidie meer krijgt van het Fonds Podiumkunsten. Niet vernieuwend en niet ondernemend genoeg, dat was zo'n beetje de kritiek. Het gaat om een bedrag van vijf ton voor een periode van vier jaar. "Zonder die vijf ton zijn we weg", zei de dirigent in de krant. Deze doodstijding hing over wat toch eigenlijk een geboortefeest zou moeten zijn.

Ik ging voor het raam staan. Daar lag het IJ, de rivier die eigenlijk geen rivier is. Zelfs het lidwoord klopt niet. De Maas, de Rijn, het IJ. De rivier leek Amsterdam in tweeën te splitsen. Links de boze, kolkende stad met zijn rolkoffers, grote monden en overvolle winkelgoten. Wij bevonden ons in de heilige stad waar de zoon van God zo dadelijk het levenslicht zou zien. Zouden de twee steden ooit nog bij elkaar komen?

Ik hoorde laatst iemand zeggen: misschien moet Cappella dan maar eens een voorstelling maken met zo'n rapper of een dj. Dan krijgen ze misschien wel subsidie. Misschien kunnen we dan tegelijkertijd de Matthäus-Passion opleuken met een showballet en de Hohe Messe verlevendigen met een aantal trapezewerkers.

Volgens columnist Stephan Sanders, deze week in de Volkskrant, leven we nog steeds onder het 'schrikbewind' van de Franse dichter Arthur Rimbaud (1854-1891). Van hem is de strijdkreet: 'Il faut être absolument moderne', voor alles dient men modern te zijn. Sanders: 'Met dat seculiere gebod voor ogen mag er geen verleden bestaan en valt elk idee van vroeger onder het kopje 'nostalgie'.' En voor je het weet ben je ouderwets, zou ik eraan toe willen voegen.

We mochten de zaal in. Het licht ging uit. Daar zaten we met een paar honderd lotgenoten: nostalgische mensen met een ouderwetse smaak. Maar, zo schrijft Sanders ook nog : 'Er bestaat een verbondenheid die niet alleen op heimwee stoelt, en die meer is dan de optelsom van aanwezigen; meer ook dan een gestapelde hoeveelheid 'identiteiten'.' Dat gebeurde er die middag in het Muziekgebouw aan 't IJ. Er ging een deur open, er kwam een koor binnen en dat zong hemels mooi. En wij oude mensen die voorbijgaan, gaven ons onvoorwaardelijk over aan die schitterende schoonheid.

Het concert eindigde met de hymne Nunc Dimittis, de lofzang van Simeon op muziek van Arvo Pärt, de enige inwoner van Estland die ik ken. De tekst is afkomstig uit het Evangelie van Lucas. De oude Simeon ontmoet Jezus en zijn ouders in de tempel en herkent in hem de Zoon van God. De Heilige Geest heeft hem eerder beloofd dat hij niet zal sterven voordat hij 'de Gezalfde des Heren' zou zien.

Nu laat u, Heer, uw dienaar in vrede heengaan,

zoals u heeft beloofd. Want met eigen ogen

heb ik de redding gezien die u bewerkt heeft

ten overstaan van alle volken: een licht dat geopenbaard wordt aan de heidenen

en dat tot eer strekt van Israël, uw volk.

Na afloop stond ik voor hetzelfde raam als twee uur daarvoor. Het schemerde al en het IJ was nauwelijks meer te zien. Links zag ik de flikkerende lichten van de binnenstad. Ze hadden iets schreeuwerigs, maar konden niet over dat kwetsbare geboortelicht heen dat als een gloed over ons was neergedaald.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 31 decmeber 2016. 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube