Een reünie van volhouders

Ze moesten bijtijds hun bed uit, die tweeduizend voornamelijk oudere Nederlandse katholieken. Al vroeg zouden ze in processie vanaf de Engelenburcht naar de Sint-Pieter lopen. Daar zouden ze samen met de bisschoppen de mis vieren en als kers op de taart zou paus Franciscus hen toespreken. Het was niet zomaar een dag in Rome, het was een Nederlandse dag.

Daar stonden ze, te wachten op wat komen ging. Ze hadden een shawl om met daarop het kleurige logo van het Heilig Jaar van de Barmhartigheid - een ingenieuze afbeelding van de Goede Herder - en de Nederlandse driekleur. Ik besloot met ze mee te lopen.

Wil een processie goed verlopen dan dient die aan een aantal voorwaarden te voldoen. Hij moet een kop en een staart hebben, er moeten niet al te veel gaten in de bidtocht vallen en je moet goed de pas erin hebben. Dat verlangt niet alleen een zekere discipline en devotie, maar ook een duidelijk leiding. Die ontbrak op deze Hollandse dinsdag in Rome. Maar dat was ook weer niet zo erg.

Het was eigenlijk meer een stoet, een optocht. Al die Nederlandse katholieken waren op weg naar hetzelfde beloofde land, de Sint-Pieter, maar de manier waarop ze dat deden verschilde enorm. Sommigen zongen keurig de liederen uit het speciaal voor deze gelegenheid vervaardigde liturgieboekje, anderen namen de gelegenheid te baat eens gezellig bij te praten. Want dat was die Nederlandse dag toch vooral: een reünie van de volhouders, de laatste getrouwen.

We gingen samen de Heilige Deur van de Sint-Pieter door en liepen de basiliek in. De mis was achterin de kerk. Er waren van die evenementstoelen neergezet. Al snel waren ze allemaal bezet. En dus gingen een paar oudere dames - begiftigd met het nuttigheidsdenken dat veel Nederlanders zo eigen is - op de verhoging onder het baldakijn van Bernini zitten. Alles was geoorloofd om straks de paus te kunnen zien. Maar al snel werden ze daar door een Vaticaanse gendarme in zo'n Louis de Funès-pak weggejaagd. Dat was wel erg onbarmhartig in het Heilig Jaar van de Barmhartigheid.

Plotseling klonk er een bel en kwam er een echte processie voorbij. Voorop acolieten met kaarsen, gevolgd door tientallen priesters en vervolgens vrijwel het volledige episcopaat. "Kunnen al die mannen er nog wel bij", vroeg mijn buurman. Het waren er inderdaad enorm veel. Het blijft vreemd: een publiek waarin vrouwen in de meerderheid zijn, ziet toe hoe mannen het heilig mysterie tot stand brengen.

We zaten best wel ver weg. En dus kreeg de mis iets afstandelijks, zoals je vanaf de boulevard naar wandelaars op het strand kijkt. "Op televisie zie je het beter", dacht ik nog. Maar om mij heen werd niet gemopperd. Dat ze hier in deze mooie kerk met elkaar mochten zitten en dat de paus ook nog langs zou komen, dat was toch geweldig?

Kardinaal Eijk hield de preek. Hierin keek hij terug op het Heilig Jaar van de Barmhartigheid dat morgen officieel wordt afgesloten en dan in het bijzonder wat dat in ons land had opgeleverd. Ook legde de kardinaal, nu het nog kon, het logo van dat Heilig Jaar van de Barmhartigheid uit. Daar bleek nogal wat onduidelijkheid over te bestaan. De verwarring werd aanvankelijk nog groter doordat de kardinaal de 'g' van logo nogal apart uitsprak, zoals de Engelsen de 'g' in 'no go' uitspreken. Niemand nam het hem kwalijk.

En toen kwam eindelijk, terwijl we nog maar net begonnen waren met het zingen van 'U zij de glorie', de paus binnen. Je moest wel goed kijken, want hij was moeilijk te zien. Daarom gingen er om mij heen mensen op de stoelen staan om foto's te kunnen nemen. Dat ging soms maar net goed.

Na afloop gingen die tweeduizend voornamelijk oudere Nederlandse katholieken gezamenlijk lunchen in het restaurant van een parkeergarage. Ik dacht: ze zijn er toch nog maar. Zij houden de kerk overeind. Ze zingen in een koor, zijn koster of doen God weet wat. Hun kinderen gaan vaak niet meer naar de kerk.

En toch zijn ze niet bitter. Ze hebben de moed toch maar mooi bewaard, die oudere, Nederlandse katholieken. Bij het volgende Heilig Jaar, in 2025, zullen velen van hen er misschien niet meer bij zijn.

Ik zal ze missen.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 19 november 2016. 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube