De dood als laatste melkkoe

Er was deze week niet te ontkomen aan de dood. Ook niet op radio en tv. Zo stond het RTL-televisieprogramma 'Koffietijd' de hele week in het teken van het onvermijdelijke einde. Een kok kookte troostmaaltijden, er waren rouwdeskundigen te gast (wat zijn er daar toch veel van in Nederland) en bekende Nederlanders gaven hun visie op de dood. André van Duin kreeg de vraag voorgelegd of hij begraven of gecremeerd wilde worden. "Nu meteen?", antwoordde hij gevat.

Op de radio hoorde ik KRO-presentatrice Anita Witzier zo vaak aankondigen dat ze een kaarsje voor haar overleden ouders ging opsteken, dat ik op een gegeven moment in de auto tegen haar riep: "Meid, doe het nou een keer!"

Als klap op de vuurpijl verscheen deze week de glossy 'Dood', met als hoofdredacteur Katja Schuurman. De inhoudsopgave had de vorm van een begraafplaats. Op de eenduidige witte grafstenen stonden de verschillende artikelen vermeld: topkoks en hun galgemaal, een column van Joris Luyendijk over 'bankieren met de dood' en een column van Youp van 't Hek over Youp van 't Hek. Erg lachen moest ik om de aankondiging van een stuk getiteld 'Doden die spreken' met daaronder de namen van Thijs Römer, Johnny de Mol en KRO-presentator Leo Fijen. Nu ken ik met name de laatste goed en die had me nog helemaal niet verteld dat hij was overleden.

Dit publiciteitsoffensief van Magere Hein had natuurlijk alles te maken met Allerzielen, een katholieke gedenkdag die ooit bedoeld was om te bidden voor de zielen van de overleden gelovigen die zich in het vagevuur bevinden en nog niet bij God in de hemel kunnen zijn. Tegenwoordig is er op Allerzielen, mede door de democratisering van de feestdagen waar Kerstmis en Pasen ook last van hebben, aandacht voor álle overledenen. Daar is in principe niets mis mee. Zo zag ik een mooie tv-uitzending vanuit een gelikt uitgelichte begraafplaats Driehuis-Westerveld gepresenteerd door Anita Witzier. Gewone mensen brandden een kaarsje voor een dierbare overledene en vertelden er een verhaal bij.

Jammer alleen dat bij dit soort gelegenheden tegenwoordig Nederlandstalige liedjes van een bepaalde soort geforceerd worden ingepast. Het kan niet anders of Marco Borsato en Bløf hebben definitief de taak van Huub Oosterhuis en Vasalis overgenomen als tekstschrijvers van ons nationale rouwbeklag. Maar goed, een moeder die bij het graf van haar jong gestorven dochter vertelt hoe zij elke dag naar de begraafplaats gaat om zo haar dochter te kunnen blijven verzorgen, dat hakt erin hoor.

En toch knaagt er iets bij al dit bespreekbaar maken van de dood, want daar zou het allemaal om te doen zijn.

Allereerst is daar de commercialisering van het levenseinde. Zo werden de uitzendingen van Koffietijd mede mogelijk gemaakt door Monuta uitvaartverzekeringen en staat erop de achterkant van de Dood-glossy een advertentie van Fleurop in de vorm een foto van een groot rouwboeket van witte rozen met op het lint de tekst: 'De laatste keer dat je iets tegen iemand kan zeggen... Zorg dat dit moment wordt zoals hij of zij het verdient. De Fleurop bloemisten staan klaar om je te helpen.'

De dood als laatste melkkoe.

En dan nog iets. Het radiospotje waarin Anita Witzier vertelde dat ze een kaarsje voor haar ouders ging branden eindigde met het zinnetje: "zo vier ik hun leven." Maar lieve Anita, ben je niet benieuwd hoe het nu met ze gaat, in het hiernamaals? Is al deze aandacht op het in spreekwoordelijke zin in leven blijven van de overledenen, niet gewoon een poging die laatste onvermijdelijke tackle van de dood te ontwijken, die ons allemaal wacht? We weten ons gewoonweg geen raad meer met de dood.

Ooit was ik voor deze krant aanwezig bij een Allerzielen-evenement op een begraafplaats ergens in Brabant, georganiseerd door uitvaartgroothandel Yarden, ook zo'n pretfabriek van de dood. Er stonden fakkels, je kon warme chocolade drinken en een uitvaartmuzikant (ja, die bestaan) speelde 'My Way'. Echt gezellig. En natuurlijk waren er mensen van Yarden aanwezig die met jou in gesprek wilden gaan over jouw specifieke begrafenis- en crematiewensen.

Het evenement was een groot succes. Mij deed het denken aan het verzoek dat je wel eens op een rouwannonce ziet staan: 'Graag feestelijke kleding.'

Ook zo'n teken van onmacht.

 

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 5 november 2016.

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube