Verlangen naar een wereld die niet bestaat

Heimwee, praat me er niet van. De lichte buikpijn die al bezit van je neemt, zodra je met de auto de hoek om bent gegaan. Je huis is nog dichtbij, maar er is al een mierzoete oceaan achter je ontstaan. Eén duik en je bent bij wijze van spreken al verdronken.

De keren dat ik als kind aan heimwee heb toegegeven en op de eerste trein naar huis werd gezet omdat het echt niet meer ging, bleek alles thuis anders te zijn. Het licht dat door het raam van onze keuken naar binnen scheen was kouder dan ik dacht, de meubels in de huiskamer stonden anders, mijn moeder voelde minder zacht aan. Verlangen naar een wereld die niet bestaat. Heimwee is bedrog.

Nooit meer oorlog? Nooit meer heimwee, zal je bedoelen. Toch sloeg het noodlot tijdens mijn vakantie weer toe.

Wij waren in Washington. Fijne stad. Alle ongerijmdheden van Amerika lijken hier te zijn verdwenen in ruim aangelegde straten, kitscherige regeringsgebouwen en talloze monumenten gewijd aan beroemde presidenten. Pronkstuk is de Mall, een strook grasland die loopt van het Capitool naar het Lincoln Memorial, met aan weerszijden musea die gratis te bezoeken zijn.

Daar liepen we in onze korte broeken, want het was goed heet. Mijn dochter vroeg: "Leg me nou nog eens uit waarom we hierheen moeten?" Mijn zoon vroeg of er nog water was. Ik keek op mijn telefoon. In Nederland was het half zes in de middag en gemiddeld 19 graden. Het deed me niets. We waren in Washington en we hadden er zin in. "Eerst gaan we naar het Ruimtevaartmuseum en dan wil ik jullie de Vermeers in de National Gallery of Art laten zien." Dat laatste was natuurlijk een riskant plan, ik zocht het gevaar zelf op door ver van huis op zoek te gaan naar mijn vaderland. Kom maar binnen, heimwee. De koffie is klaar.

We bewonderden de relikwieën van het stoere jongensboek dat ruimtevaart heet ("Ja, zevenenveertig jaar geleden zat heel Nederland 's nachts voor de televisie voor de maanlanding") en liepen vervolgens naar het schilderijenmuseum dat er recht tegenover lag.

Het was er heerlijk koel en ze hadden wifi. Ik vroeg aan een chique dame achter de balie waar de Hollandse meesters hingen. Ze pakte een plattegrond en wees ons de zalen aan. We moesten een monumentale trap op. Eenmaal boven zagen we de eerste landgenoten: Frans Hals, Rembrandt. Mijn vrouw wees op een groot schilderij in de hoek. "Kijk toch eens, een schilderij van Jan van Goyen." Ik keek naar een zeventiende-eeuws landschap met dreigende wolken en een toren die ik niet kende. 'View of Rhenen', stond erbij. Pats boem, alsof je tegen een glazen pui aan loopt. Heimwee.

We gingen nog naar de Vermeers en bewonderden het geel satijnen jasje van de schrijvende vrouw en de rode hoed van het meisje op het schilderij naast haar. Het heimweegevoel verdween langzaam weer, en eenmaal weer op straat leek het zelfs verdwenen.

Ik had beter moeten weten.

We verlieten Washington per trein. Op het station ging ik kaartjes kopen en haalden mijn vrouw en kinderen nog wat te drinken bij Starbucks. Daar zouden we elkaar weer zien. Maar toen ik terugkwam, waren ze er niet. Ik keek om mij heen. De stationshal deed leeg aan. Nog voor ik me iets kon afvragen, duwde een politieagent mij richting de uitgang.

Buiten vond ik mijn vrouw en kinderen terug. "Ze ontruimen de boel", zei mijn zoon. We liepen samen met andere reizigers naar een grasveld tegenover het station. Daar wachtten we op wat komen zou. We zagen de ene na de andere politieauto komen aanrijden. Een man achter mij belde zijn vrouw. "Er schijnt geschoten te zijn", hoorde ik hem zeggen. Ik was gek genoeg meer geamuseerd dan bang, alsof ik naar een film keek.

Tot ik aan 'View of Rhenen' dacht. Misschien was het museum ook wel ontruimd en hing het daar nu weerloos en alleen. Voor ik het wist was de lichte buikpijn terug en wilde ik naar huis.

Heimwee is een schilderij.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van zaterdag 20 augustus 2016.

 

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube