Twee Franciscussen

De man achter de receptie van het hotel maakt op mij een betrouwbare indruk. Het kan niet anders of hij heeft het beste met zijn gasten voor. Ook met mij. Als hij mij vertelt dat de pendelbus die alle bezienswaardigheden van Assisi aandoet, mij altijd weer terug naar het hotel brengt, geloof ik hem onmiddellijk.

De bus zet me af op het centrale plein van de stad. Vervolgens loop ik een paar uur achter de heilige Franciscus aan. Onze wandeling begint in zijn ouderlijk huis. Van daaruit lopen we naar het plein voor het bisschopshuis waar hij zich ooit ontdeed van al zijn wereldse goederen. Voor ik het weet sta ik voor het kruisbeeld dat ooit tot hem sprak. Zo gaan we zijn hele leven langs tot hij in de basiliek die zijn naam draagt, verdwijnt in zijn graf. Dan wil ik terug naar het hotel.

Dezelfde chauffeur als op de heenweg pikt mij op het centrale plein op. We vertrekken meteen, maar gaan de verkeerde kant op, weg van het gedeelte van de stad waar volgens mij het hotel staat. Na twintig minuten heb ik heel Assisi nog een keer gezien en zijn we weer terug op het plein. De chauffeur gaat een kopje koffie drinken. Er stappen drie passagiers in. Een is verkouden.

Tijdens de rondrit is me nog eens opgevallen, hoeveel kerken Assisi heeft. Mijn hemel. Ik ben dol op kerken, maar je kunt ook overdrijven. Om elke steen die Franciscus heeft aangeraakt is een godshuis gebouwd. Misschien waren zijn volgelingen bang dat de Romeinse resten waarop Assisi is gegrondvest, weer aan de oppervlakte zouden komen en zo het heidendom alsnog zou winnen. Het gevolg van deze bouwdrift is dat Franciscus een beetje verdwijnt onder al die stenen. Wel hangen er allemaal bordjes met een ietwat zoete versie van zijn levensverhaal. Weg is de radicaal, de man die zich verzette tegen paus en bisschoppen en armoede tot in het extreme predikte. Blijft over een heilige die keurig past binnen de kantlijnen van de traditie.

Op zijn graf staan maar liefst twee kerken. In de bovenkerk vertelt Giotto in achtentwintig fresco's zijn leven na. Prachtig geschilderd hoor, maar wel erg braaf. Met meesterhand is Franciscus onschadelijk gemaakt of zoals kunsthistoricus Henk van Os het zo mooi zegt: 'Ingekerkt'.

Mijn drie medepassagiers stappen na een paar minuten weer uit. De chauffeur en ik zijn weer met zijn tweeën. We rijden nog altijd de verkeerde kant op. Ik kijk uit het raam en zoek onrustig naar herkenningspunten. Tevergeefs, alles lijkt op elkaar. In de verte hangt een poster van de paus.

Die andere Franciscus is wel aanwezig in Assisi, maar leeft noodgedwongen in de schaduw van zijn naamgenoot. Toch delen ze veel meer dan alleen die naam. Allebei willen ze radicale hervormers zijn, allebei lijken ze Jezus alleen in de armen te willen vinden. Ook delen ze de liefde voor de schepping, al zie ik de paus nog niet tot de vogels preken. (In zijn veelgeprezen encycliek Laudato si komen dieren eigenlijk niet voor. Alsof ze er niet toe doen).

Ook paus Franciscus dreigt te worden 'ingekerkt'. Zijn grote project, zijn pogingen de rooms-katholieke kerk te hervormen stuiten op onwil en desinteresse van nogal wat bisschoppen en kardinalen. Het lijkt erop alsof ze ook deze Franciscus bij leven al onschadelijk willen maken. In de figuurlijke zin dan. En na zijn dood snel heilig verklaren, kerk erbovenop en klaar is Kees.

We rijden Assisi uit. Ik kijk om. Zal ik er ooit nog terugkeren? We gaan omhoog, de heuvels in. Voor ik het weet wordt de weg smaller en raken we ingesloten door de dichtbegroeide bossen. En dan begrijp ik Franciscus' liefde voor de natuur die hier nog niet door mensenhanden verpest is. Hier kon niemand hem iets maken. Hier waren schepsel en Schepper nog een. Hier vond hij de God terug die hij bij de melaatsen had ontmoet.

Na dik een half uur ben ik dan toch terug bij mijn hotel. Ik stap snel uit voordat de bus weer wegrijdt. Ik denk aan paus Franciscus. Misschien wordt het wel tijd voor hem om het Vaticaan te verlaten. Hij hoeft van mij de bossen niet in, maar zou bijvoorbeeld tussen de vluchtelingen kunnen gaan wonen, de melaatsen van deze tijd.

Het is misschien niet zo praktisch, maar je vindt God er waarschijnlijk sneller dan binnen de muren van Vaticaanstad.

Deze column verscheen eerder in dagblad Trouw van 14 mei 2016. 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube