Sanders en Zwagerman, twee late roepingen

De zin wil maar niet uit mijn kop. Siddert al een paar dagen, net onder mijn hoofdhuid. Korte golfjes, zo van: 'Ik ben er nog'. Behoorlijk irritant. Misschien als ik 'm nu loslaat, dat ik ervanaf ben. Dus toe maar: "Afgehakt hoofd op stoep voor waterpijpcafé".

Tientallen dichters ploeteren elke dag weer op die ene, alles zeggende zin. Tevergeefs. En dan komt die opeens op een plek waar je het niet verwacht, zomaar uit de hemel vallen.

Aan mooie zinnen trouwens geen gebrek in mijn leven. Ik lees in 'Wakend over God', de postuum verschenen dichtbundel van Joost Zwagerman.

Aan de slootkant vond ik in

het gras een lucifer, gebruikt,

en zei fijnzinnig dat die lucifer

een wit-met-zwarte polstok was.

En verderop in dit gedicht dat 'Sprong' heet:

God stak maar weer eens een sigaret op.

Hij pufte wolkjes in het zwerk.

De sigaret verloor de eerste as.

Zijn lucifer bleek een gemikte straf.

'Pufte wolkjes in het zwerk' is nog geen 'afgehakt hoofd voor een waterpijpcafé', maar het komt in de buurt.

'Wakend over God' gaat over de strijd van Zwagerman - katholiek opgevoed, maar het geloof ooit terzijde gelegd - met het opperwezen. Een koortsachtige zoektocht naar bevestiging. Hij twijfelt aan het zijn van God en laat diezelfde God twijfelen aan het bestaan van Zwagerman. Eigenlijk zijn de gedichten (nogal wisselend van kwaliteit) een lange gerekte voicemailboodschap aan de Eeuwige.

Kunstenaar Marc Mulders noemde de bundel in deze krant 'de religieuze coming out' van Zwagerman. Het feit dat hij religieuze gedichten schreef, was nieuws in de kwaliteitskranten. Dat zegt veel over de positie van God in dit land en over die van de kwaliteitskranten. Zelf schrijft de dichter:

Ongeloof, daar schiet je niet

zoveel mee op. Je kunt maar beter

blind geloven in de duvel en z'n

ouwe moer, de hele santekraam

dus ook in God.

Joost Zwagerman is niet de enige uit de kaste der intelligentsia die publiekelijk op zoek naar God gaat. Ook columnist en presentator Stephan Sanders is bezig het geloof te ontdekken. In deze krant zei hij over zijn late coming out (daar heb je die uitdrukking weer): "Ik heb geen plotselinge openbaring gehad of zoiets, maar ik werd zo wanhopig van de parmantigheid waarmee de niet-gelovers en de niets-weters hun stellingen verdedigen."

Vorige week deed Sanders, weer in deze krant - ook wij zijn dol op bekende bekeerlingen - verslag van een bezoek aan een mis in de Amsterdamse Nicolaaskerk. Bij binnenkomst ontdekt hij dat het een tv-mis is. Overal staan camera's. Hij stelt zich verdekt op en mijmert over zoiets als een onwankelbaar geloof. "Ik weet niet of ik ooit zo zeker zal zijn. Ik weet niet eens of ik dat wil."

Thuis kijkt hij de viering terug via Uitzending Gemist. "Ik zag mezelf ook, in een flits van een seconde: de man die niet in beeld wil komen, maar die door een schampschot van de camera toch even wordt aangeraakt."

Schampschot dus. Hier wordt de zin met het afgehakte hoofd wel geëvenaard.

In gestudeerd gelovige kringen heerst nog net geen euforie over de bekering van Zwagerman en Sanders. "We zijn tóch niet gek', hoor je ze denken. Die vreugde heeft iets elitairs. God plukt dagelijks duizenden mensen van de straat en doet ze geloven. Daar hoor je niemand over.

Zwagerman en Sanders, twee late roepingen. Partners in crime. De een ligt in Bergen onder de grond. We weten niet waar zijn zoektocht zou zijn geëindigd. Wat voor taal het zou hebben opgeleverd. Hij laat het hier bij:

Maar hier in het voor mij te krappe graf

poog ik alsnog mijn stem te laten horen

desnoods in een van de revolutie ritselend

en door mij ontregeld kinderkoor.

Met Stephan Sanders komt het wel goed. Late roepingen houden over het algemeen stand. God heeft er goed over nagedacht voordat hij hem van de straat heeft geplukt.

Bepaald geen impulsaankoop.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 12 maart 2016. 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube