Eerst Lucas' kerstverhaal daarna liefde en passie

Ik had een brood gekocht bij Albert Heijn. Pas toen ik thuis kwam ontdekte ik dat ik niet zomaar een brood had gekocht, maar een 'liefde & passie brood'. Op de plastic zak waarin dit kunstwerk zich bevond, stond een hele uitleg. Het desem en de lange rusttijd van het deeg hadden het brood een 'stevige en veerkrachtige structuur' gegeven. Verder was hetgebakken op een stenen vloer, had het een eigen karakter en een 'oorspronkelijke broodsmaak'. Dat laatste leek me niet onbelangrijk: je zal maar brood kopen dat naar macaroni smaakt.

Naast een triomfantelijk gevoel van: "Brood eten is vanaf nu nooit meer het zelfde", was ik ook lichtelijk geschokt. Blijkbaar had ik jarenlang, zonder dat ik het wist, 'haat & en onverschilligheid brood' gegeten.

Albert Heijn maakt gebruik van een raar soort verhullend taalgebruik: omdat een brood niet mag zijn wat het is, halen ze er allerlei woorden bij om het iets aantrekkelijker te laten zijn. Hetzelfde doet de supermarkt met het Kerstfeest.

Kijk: Albert Heijn hoeft van mij niet te zeggen dat we over dertien dagen de geboorte van Jezus de Messias en zijn Wederkomst als zegevierende koning gedenken. Daar verkoop je inderdaad geen brood extra mee. Maar de supermarktketen raakt buiten zichzelf door het sociale aspect van het Kerstfeest tot megalomane proporties uit te vergroten, als vierden wij 25 december dat het tweeduizend jaar geleden is dat de Gezelligheid werd geboren.

Bij ons thuis is het jaarlijkse testament van de grootgrutter al weer bezorgd: een glitterblad met op de voorkant een rode kerstpudding en binnenin 75 pagina's met tips voor een 'Kerst om nooit te vergeten'. Als je daar nog niet genoeg aan hebt dan is er binnenkort ook nog het 'Allerhande Kerstfestival' in Utrecht. Een evenement in de stijl 'van de populaire foodfestivals', zegt Saskia Egas Reparaz (wat een feestelijke naam), directeur marketing & format van Albert Heijn. Ze licht toe: "Kerst is een jaren oud feest waarbij elke gezin zijn eigen tradities en gewoonten kent... Het wordt het smakelijkste inspiratie-evenement voor de feestdagen."

Het staat er echt: een jaren oud feest. Arm Kerstfeest, ooit chique en eeuwenoud, nu geconfisqueerd door het grootwinkelbedrijf dat liefde en passie predikt.

Je kunt het Albert Heijn misschien niet eens kwalijk nemen - geld verdienen is ook een jaren oud feest - maar waar ik wel moeite mee heb is dat ook sommige kerken er niet voor terugdeinzen het Kerstfeest te populariseren, om zo nieuwe gelovigen naar de kerk te lokken.

Neem nou de parochie waar ik al jarenlang kom. Daar is op Kerstavond om 19.00 uur een kerstviering voor de hele familie. De kerk is feestelijk verlicht, de vertrouwde kerstliedjes komen langs ('Laat de beltrom horen'): niks mis mee. Het probleem is het kerstverhaal dat verteld wordt. Vaak spelen 'gewone' jongens en meisjes een hoofdrol, kamelen en koningen zijn gehandhaafd, maar het mysterie van Kerstmis is weg. Een beetje wat de musical 'Miss Saigon' met de opera 'Madame Butterfly' heeft gedaan: je krijgt toch een slap aftreksel.

Mijn kerstverhaal dat al jaren oud is, is dat van Lucas. Met die machtige beginzin: "In die dagen kwam er een besluit van keizer Augustus, dat er een volkstelling moest worden gehouden in heel zijn rijk." Met die geheimzinnige Quirinus, landvoogd van Syrië en met Jezus liggend in een kribbe omdat er geen plaats was in de herberg. En dus niet in een 'voerbak' omdat er geen plaats was in het 'gastenverblijf'. Op het einde is er dan een hemelse heerschare die God verheerlijkt met de woorden: "Eer aan God in den hoge en op aarde vrede onder de mensen in wie Hij welbehagen heeft."

Als kind had ik geen idee wat 'welbehagen' eigenlijk betekende, maar ik keek er wel het hele jaar naar uit omdat woord weer te kunnen horen.

Ik voelde me uitverkoren als ik op Kerstavond met mijn familie naar de kerk te liep en wist dat ik dat schitterende verhaal weer ging horen. En natuurlijk had mijn moeder dan alvast de tafel gedekt voor het kerstontbijt, met kerstbrood, beschuit met blauwe muisjes en misschien ook wel saucijzenbroodjes. Alles met liefde en passie bereid.

Dat hoorde en hoort er nog steeds allemaal bij, maar pas nadat we Lucas hebben gehoord. Anders wordt het toch een beetje goedkope bedoeling.

 

Deze column verscheen eerder in dagblad Trouw van 19 december 2015.

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube