Helemaal veilig bij de heilige Clemens

Of ik wel goed zou uitkijken. Na het bloedbad in Parijs stond Rome nog op het verlanglijstje van IS. Ik beloofde waakzaam te zijn, maar nam me ook voor vooral normaal te doen.

Op de luchthaven van Rome leek er weinig aan de hand. Ook de busrit naar de stad verliep zonder problemen. Maar toen Brussel werd platgelegd en ze in het hotel zeiden dat er toch wel erg veel annuleringen waren, ging ook ik met andere ogen naar de stad kijken. Opeens vielen al die militairen op en elke ambulancesirene was een voorbode. Kerken en basilieken kregen iets eenzaams. Toen we het Sint-Pietersplein op wilden, stonden er dranghekken en moesten onze rugzakken open. Het zag er indrukwekkend uit. De paus kwam als altijd op zondagochtend voor het raam, maar het plein leek leger dan ooit.

Toen ik op een avond terugliep van de Sint-Jan van Lateranen naar huis, kreeg ik een bericht op mijn telefoon dat de Italiaanse politie op zoek was naar vijf jihadisten die bezig waren met het beramen van aanslagen in Milaan en Rome. De voor mij zo vertrouwde straten kregen nu echt iets onheilspellends.

Ik besloot snel door te lopen. Na een paar minuten hoorde ik in de verte muziek, vrolijke klanken die steeds dichterbij kwamen. Het bleek allemaal te doen bij de basiliek van San Clemente. Ik herinnerde mij dat het die dag de feestdag van de heilige Clemens was. Voor de ingang van de kerk was een muziekkorps bezig met een laatste repetitie. De muzikanten hadden mooie petten op. Allemaal voor de heilige Clemens.

Die Clemens leefde in de eerste eeuw na Christus en was de derde opvolger van Petrus als bisschop van Rome. Hij was vermaard om het grote aantal mensen dat hij tot het christendom bekeerde. Op een gegeven moment kregen de Romeinse autoriteiten daar genoeg van en deporteerden hem naar de Krim. Daar moest Clemens dwangarbeid verrichten in de mijnen, maar hij ging gewoon door met zijn bekeringswerk. Om voorgoed van hem af te zijn gooiden de Romeinen hem met een anker om zijn nek in zee. Dat overleefde zelfs Clemens niet. Maar zie: één keer per jaar trok de zee zich terug en kwam het graf van de martelaar tevoorschijn, naar verluidt door engelen daar neergezet.

In de negende eeuw brachten Cyrillus en Methodius zijn relieken terug naar Rome waar ze rusten in de naar hem genoemde kerk. Daar is hij nog velen van dienst. Clemens is de patroonheilige van onder meer hoedenmakers, steenhouwers en mosterdhandelaren en kan kosteloos worden ingezet tegen kinderziekten, verkoudheid, zweren, brand, onweer, storm en schipbreuk. Een multi-inzetbare heilige dus.

Binnenin de kerk werd alles in gereedheid bracht voor het feest. Misdienaars liepen af en aan en aan het baldakijn boven de plek waar normaal gesproken de stoffelijke resten van Clemens bewaard worden, was een rood gordijntje aangebracht. De heilige zelf stond voor het altaar, althans een gouden schrijn waarin voor de gelegenheid zijn relieken waren geplaatst. Hij stond daar wat onwennig nu hij was weggehaald uit zijn vertrouwde omgeving. Wat zou de avond brengen?

"Ga maar vast zitten", zei een vrouw tegen mij. "Het zit hier zo vol." En inderdaad, voor ik het wist waren alle banken bezet. Vooral veel mensen uit de buurt, zo te zien. "De kardinaal is er nog niet", zei de vrouw even later ongerust. "Zonder hem kunnen we niet beginnen." Even later werd een man in een lange zwarte jas de kerk binnengesmokkeld: de kardinaal.

Na een paar minuten klonk er een belletje en vervolgens kwam een plechtige processie de kerk binnengelopen. Voorop Clemens op de schouders van leden van een Nederlands Gregoriaans koor dat de mis met hun gezang zou begeleiden. Daarachter geestelijken in allerlei soorten en maten met als laatste de kardinaal. Ze liepen de kerk meteen weer uit, de voorhof in. Daar stond het muziekkorps op hen te wachten.

Samen maakten ze vervolgens in het donker een aantal rondjes door de zuilengalerij. Alleen Clemens gaf licht. De buurtbewoners zongen op de maten van muziek: "Gegroet, heilige Clemens, paus en martelaar. Vandaag is het jouw feest." Ik liet ze vier keer voorbijgaan en toen sloot ook ik aan.

Buiten klonken nu wel erg veel sirenes. Maar wij waren veilig. Veilig bij Clemens.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 27 november 2015. 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube