De kardinaal weet wel wat verliefdheid is

Vorige week zondag was kardinaal Wim Eijk te gast bij Andries Knevel in zijn televisieprogramma dat de op zich logische titel 'Andries' draagt. Ik zeg nou wel zondag, maar het programma begon om vijf minuten na middernacht, toen het dus al maandag was en God en Andries weer televisie mochten maken en kijken. Deze aflevering van 'Andries' was een prettige, maar toch ook wel verwarrende ervaring.

Het begon al met de leader van het programma. Ik zag Andries staan in een donker Naarden. Logisch: het was al na middernacht. Vastberaden keek hij de camera in. Dit beloofde wat! Maar even later kwam de gast van dienst - in dit geval kardinaal Eijk - in het volle daglicht aanlopen. Raar.

Het gesprek vond plaats in een ruimte die nog het meest weg had van een wijnbar. Eijk kwam binnen, kreeg een hand van Andries en meteen de vraag: "Een kardinaal drinkt zeker rode wijn?" Maar de kardinaal had andere plannen: "Ik had water besteld." Andries, die al op weg was naar een wand vol met flessen wijn, leek van zijn stuk gebracht. Of speelde hij het? "Nu valt mijn beeld in gruzelementen", riep hij enigszins wanhopig uit. Bovendien moest hij nu ook water nemen. Even later klonken beiden met twee bescheiden glaasjes bronwater en kon het gesprek beginnen.

Interviews met kardinaal Eijk zijn zeldzaam. De grote talkshows mijdt hij. Waar anderen smeken om een plaatsje aan de tafel van Matthijs, lijkt het hem niet veel te kunnen schelen. Maar voor Andries kwam hij even tevoorschijn. Ik moet zeggen: hij zat er ontspannen bij en vertelde onderhoudend over zijn opvoeding, zijn geloof en zijn weg naar het priesterschap.

Het ging ook over de ontluikende seksualiteit van de puber Wim Eijk. Die was er namelijk geweest. Andries zag dat het goed is, maar deed er weinig mee, waardoor je er als kijker toch een beetje mee bleef zitten, met die ontluikende seksualiteit. Later bleek dat de kardinaal ook wist wat verliefdheid was, maar ook daar vroeg Andries niet door. Jammer.

Toch was het gesprek onthullend, maar dan op een meer subtiele manier. Andries refereerde aan het Limburgse dorp Blerick, waar de jonge priester Wim Eijk zijn eerste pastoraal werk deed. Had de kardinaal, nu hij zijn dagen vooral vulde met besturen, nog weleens heimwee naar het leven van een dorpspastoor? Dat was niet het geval, moest hij toegeven. De jaren dat hij les gaf aan een seminarie en aan de universiteit van Lugano waren het gelukkigst. De bisschop is graag leraar.

Er vielen nog een aantal dingen op, en dan in het bijzonder aan de wijze waarop Andries Knevel het gesprek voerde. Allereerst deed hij, zeker in de eerste helft van het gesprek, alsof hij maar weinig van de katholieke kerk wist. Terwijl dat volgens mij erg meevalt. Toen Eijk over de consecratie sprak - het moment waarop in een eucharistieviering brood en wijn veranderen in het lichaam en bloed van Jezus - riep Andries met die bekende drukke gebaren: "Dat is toch met dat belletje?" Eijk hield zich nog goed, maar ik kromp ineen en overwoog spontaan een kruistocht naar het EO-gebouw te beginnen.

Verder liet Andries het belangrijkste kritiekpunt als het om aartsbisschop Eijk gaat - zijn volgens sommigen rigide, afstandelijke bestuursstijl - eigenlijk volledig liggen.

Laatst kwam ik de kardinaal tegen in de Nieuwe Kerk in Amsterdam bij de opening van een tentoonstelling over keizer Constantijn en de stad waar hij in 312 als triomfator binnentrok: Rome. Even kwam ik in de verleiding om Eijk te vragen namens de katholieken die schitterende Nieuwe Kerk ter plekke terug te vorderen, maar dat heb ik toch maar niet gedaan. De kardinaal zat vooraan en mocht als een van de eersten na de opening de tentoonstelling bekijken. Toen het eindelijk mijn beurt was, kwam ik al snel bij een van de hoogtepunten van de expositie. Daar stonden, gebroederlijk naast elkaar, twee topstukken van de vroegchristelijke kunst: de lerende Christus en Jezus als goede herder, allebei uit de vierde eeuw. Eijk moest hier net gepasseerd zijn. Naar welke van de twee beelden had hij het langst gekeken? Of kregen beide evenveel aandacht? Over de bisschop als leraar én goede herder, had ik kardinaal Eijk wel willen horen in die wijnbar met Andries. Maar ja, al snel was de tijd op en het water ook.

Nederland kon rustig gaan slapen.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 10 oktober 2015. 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube