Woede en frustratie rond kerksluitingen

In onze winkelstraat wordt een nieuwe supermarkt gebouwd. Al een paar maanden lang kijken we tegen een donker geraamte aan. Hoge stellages en anonieme muren moeten de ingewanden van het gebouw bescherming bieden tegen regen en al te veel stof. Hiertussen door duiken af en toe silhouetten op. Ze maken me bang. Het blijken bouwvakkers die in het geniep hun plannen smeden. Ik probeer ze soms in het gezicht te kijken, maar word verblind door het felle licht van kolossale bouwlampen.

Hier wordt een kathedraal van de kooplust gebouwd. Ik stel me voor hoe ik er straks rondloop en dan luister naar de galm van mijn voetstappen. Tot ik verdwaal en nooit meer gevonden word. Voor het laatst gezien in de buurt van het diepvrieseiland.

Tegenover de supermarkt in aanbouw staat onze kerk. Ik heb met haar te doen. Een half jaar geleden kreeg ze te horen dat ze opgegeven was. Binnenkort maakt ze zich nog één keer op voor het paasfeest en dan wordt langzaamaan de sedatie ingezet. Vier andere kerken in de stad wacht hetzelfde lot. Als je zou goed kijken zie je een wit kruis op de deur, zoals bomen in een bos een merkteken  krijgen als ze gekapt moeten worden.

Die kerksluitingen hebben al tot heel veel emoties geleid. Mensen zien wel dat er wat moet gebeuren, maar ervaren de wijze waarop de kerken gesloten worden als nogal liefdeloos. Een chirurg als bisschop die het liefst zonder verdoving opereert.

Deze  week viel het paasnummer van ons parochieblad op de deurmat. Thema: kerksluitingen. De redactie had , zo las ik, gemeend ‘haar kolommen beschikbaar te stellen om aan alle emoties ruimte te bieden’. Het resultaat: tien pagina’s frustratie en ingehouden woede, afgewisseld door bijdragen die juist proberen aan te tonen dat het allemaal wel meevalt. Om het leed te relativeren heeft de redactie er foto’s bijgezet van Utrechtse kerken die ons zijn voorgegaan in de dood. Memento Mori.

Ook de priester-assistent van de parochie was in de pen geklommen. Bij gebrek aan priesters is de hulpbisschop onze pastoor. Maar die heeft geen tijd  voor zondagsmissen, huwelijken, begrafenissen en ziekenzalving. Daar is de priester-assistent voor beschikbaar. Een soort hulpdrogist met sacramentele bevoegdheden, zal ik maar zeggen.

Het eerste wat opvalt is de grote hoeveel bijbelcitaten in het anderhalve pagina’s tellende artikel, alsof de priester-assistent wil laten zien dat hij wel degelijk een theologische opleiding heeft genoten. Volgens hem is het grootste punt van weerstand bij kerksluitingen ‘dat de kerk van bovenaf t de kerk van beneden haar thuis ontneemt.’

Daar zou hij best eens gelijk in kunnen hebben. Vervolgens is hij in zijn oude handboeken gedoken en heeft hij ontdekt wat er werkelijk aan de hand is. ‘In de Bijbel luisterde het (Joodse) Volk Gods niet naar God, verdwaalde in de woestijn, stierf door halsstarrigheid’. De haakjes zijn van de priester-assistent.

Het is dus allemaal de schuld van kerkagnagers  die niets meer geloven. Ze bidden te weinig en vergaderen te veel. En al dat gezeur over getrouwde priesters moet ook maar eens afgelopen zijn. “Het gaat niet om de  kwantiteit  van priesters, maar om de kwaliteit van gelovigen”, aldus de priester-assistent.

Het is een denkfout die veel kerkleiders maken. Geef de secularisatie maar de schuld van de leegloop, dan hoef je niet na te denken over wat je zelf fout hebt gedaan. En dan wel vreemd opkijken als parochianen niet meegaan naar de volgende fusieparochie. Een groot anoniem kerkgebouw waar je de galm van je voetstappen hoort.

Ik stel me voor hoe de priester-assistent in zijn ruime pastorie het paasnummer van het parochieblad tot zich neemt. Vergenoegd leest hij zijn eigen stuk. Vooral over die laatste zin, waarin  voor hem alles samenkomt, is hij tevreden.  Dat citaat van Jezus uit het evangelie van Mattheus ‘Ik ben met u, tot het einde der tijden’.  Hij slaat het parochieblad dicht. Nog even naar de supermarkt  en dan door naar het eucharistische centrum om in alle rust de mis op te dragen.

In een ander deel van de stad is net een waarnemend-pastoor aangetreden. Zijn fusie-parochie wacht waarschijnlijk hetzelfde lot als die van priester-assistent: gebouwen opgeven, veel vergaderen en misschien niet genoeg tijd voor gebed.  Maar deze herder pakt het wel anders aan. Hij roept zijn kudde bijeen voor een zogenoemde ‘pastorale conferentie’. Iedereen is welkom, ook degenen die halsstarrig in de woestijn dwalen. Laten we kijken wat we er met elkaar nog van kunnen maken, is het credo.

Hier nauwelijks bijbelcitaten, misschien alleen dat ene van Mattheus, u weet wel: iets met ‘einde der tijden’.

Maar nu wel op zijn plaats.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 21 maart 2015. 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube