Een paus die je wil afnemen wat je zo dierbaar is

Het was de week van de geschonden monumenten.

Terwijl Rome treurde om een vernielde fontein, brak onder katholieken in ons land een volkswoede uit over een – in hun ogen- andere vorm van barbarij: Antoine Bodar die in deze krant paus Franciscus onder handen nam.     

Eerst maar die fontein. Om eerlijk te zijn ben ik niet zo dol op la Baracaccia (letterlijk de lekkende boot), die aan de voet van de Spaanse Trappen staat. Dat komt vooral omdat er altijd zoveel mensen om heen staan. Die hele Spaanse Trappen zijn trouwens een misbaksel, een uit de hand gelopen romantische fantasie uit de achttiende eeuw. Leuk voor op een ansichtkaart, maar dat is het dan ook wel. Los daarvan: er zijn mooiere fonteinen in Rome. Op vergeten pleintjes, waar je ‘s avonds overheen loopt: het water groet je beleefd .

Een paar kilometer van la Baracaccia woont in een priestercollege, op loopafstand van de Piazza Navona, Antoine Bodar. Als ik hem bezoek, haalt hij mij op bij de portier en gaat mij dan voor naar zijn kamer: kruip door, sluip door, trappetje op, trappetje af. Pas als ik in de zoveelste donkere gang het portret van Eugenio Pacelli, de latere paus Pius XII zie hangen, weet ik dat we er zijn. Binnen in de kloostercel een opgeruimd bureau, een aantal boekenkasten, een foto van zijn moeder en een eenvoudig bed. Hier woont een balling.

Op het bureau staat een laptop, het belangrijkste communicatiemiddel met ons land of, in Bodars woorden, het vaderland. En dat spreekt hij dan met een licht dedain uit. Nee, dat is geen oord dat hem doet verteren van heimwee. Integendeel.

Als hij weer eens bij ons op televisie is geweest komen hier per mail de reacties binnen, vaak als de uitzending nog loopt. De meeste zijn onaardig. Sympathieke post doet er wat langer over Rome te bereiken. Die komt vaak van vrouwen, begrijp ik.

Ik weet ongeveer wat er in die haatmails staat. Laatst zat ik met Bodar in een praatprogramma en kreeg ook ik een deel van de bui over me heen. Ze moesten mij en Antoine maar opsluiten in een kerker en flink tuchtigen en meer van dat soort onzin. Een vrouw vond het een schande dat ik überhaupt met hem op één bank was gaan zitten. Het was iemand voor wie acht mei jaren lang veel meer was dan een willekeurige datum in het voorjaar. Ze haalde er nog een vers van Huub Oosterhuis bij om haar klacht kracht bij te zetten, alsof het daarmee een beëdigde verklaring werd.

Ik bewonder Antoine Bodar. Zo nam hij, toen het misbruikschandaal in ons land op zijn hoogtepunt was, op televisie grootmoedig alle hoon en kritiek in ontvangst, terwijl de bisschoppen bibberend in hun paleizen zaten. Dat moeten al die woedende katholieken zich maar eens bedenken voor ze in een voorkomend geval weer achter de laptop kruipen.

In dat gewraakte stuk over Franciscus staan een hoop goede dingen. Het is waar dat de huidige paus  verwachtingen heeft gewekt die hij nooit waar kan maken. Ook Bodars analyse dat veel van waarmee Franciscus furore meemaakt onder zijn voorganger al in gang is gezet, klopt ook. En natuurlijk is die paus autoritair. Dat zijn alle Latijns-Amerikaanse mannen die hun zin niet snel genoeg krijgen.

En toch. Je gaat achter de laptop zitten om een gezaghebbend essay voor de zaterdagkrant te schrijven. Je hebt er zin in. En in het begin lukt dat ook, je schrijft mooie, evenwichtige zinnen op. Als je het terugleest ben je tevreden over jezelf. Dit wordt goed. Maar je bent tot in je diepste wezen gekwetst door een paus die je iets lijkt te willen afnemen waarvoor je ooit bijna alles hebt opgegeven. Waarvoor je bent beschimpt en je land uiteindelijk ontvluchtte, onbegrepen en niet langer bemind.

Voor je het weet tik je driftig op de toetsen die, onzichtbaar voor jou, veranderen in hamers en beitels. Bam, bam, bam. Ze zullen het voelen daar in het hoge noorden. En dan schrijf je woorden op als ‘scheldrede’, ‘volksmenner’ en  ‘gijzeling’ en daalt de gevoelstemperatuur van de tekst tot beneden het nulpunt. 

Op het eind van je verhaal is de paus, toch ook jouw paus, gevloerd, op honderdtien plaatsen beschadigd.

Ik heb de afgelopen week niet veel aan die vernielde fontein gedacht. Sorry, Rome. Mijn gedachten waren bij die kloostercel in dat  kale priesterhuis. Op het bureau staat de laptop, opengeklapt. Er komen lage, onbarmhartige tonen uit. De inbox stroomt vol: bam, bam, bam.

Berichten uit het vaderland.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 28 februari 2015.

 

 

 

 

 

            

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube