Mag ik zelf weten wat en hoe ik geloof?

Ik lag deze week een aantal dagen met griep in bed en had de ene na de andere prettige koortsdroom. Eén ging over mijn moeder, maar waar de andere over gingen weet ik niet meer. Als ik wakker werd was ik ze alweer vergeten. Hoe makkelijk kan het leven zijn?

Toen de koorts eenmaal gezakt was en mijn geest weer helder werd, nam de wereld om mij heen weer langzaamaan bezit van mij. Het belabberde spel van mijn favoriete voetbalclub, die arme piloot in zijn brandende kooi en de vrouw van dominee Edward van der Kaaij. Hij schreef het boek ‘De ongemakkelijke waarheid van het christendom’ waarin hij beweert dat Jezus nooit bestaan heeft.      

De historische Jezus. Er zijn dagen dat ik niet aan Hem denk.

In een interview met deze krant beschrijft Van der Kaaij hoe hij, op weg naar Damascus, plotseling het licht zag. “Ik weet nog dat ik op de bank zat en tegen mijn vrouw zei: ‘Wat ik nu toch lees. De historische Jezus heeft nooit bestaan’. Mijn vrouw zag de ellende al komen: ‘Wat krijgen we nou weer’, zei ze. “

Arme domineesvrouw. Eerst geeft haar man zich vanuit het niets op voor een aquarelleercursus in de Provence, dan kondigt hij aan dat hij zijn motorrijbewijs wil gaan halen en als klap op de vuurpijl meldt hij, zomaar op een doordeweekse avond dat Jezus een verzinsel is. Nog maar een kort geleden leek de rest van hun leven uitgestippeld. Een mooie oude dag samen, vol gemakkelijke waarheden. En nu was plotseling alles anders.

Ook de gemeente van de dominee was in de war. “Zijn opvattingen zijn op geen enkele manier in lijn met wat wij geloven”, zegt kerkeraadvoorzitter Meindert Zuur.  Mooie naam trouwens: Meindert Zuur.  Lijkt me niet iemand die wijkt voor ongemakkelijke waarheden. De gereformeerde bond heeft het landelijk bestuur van de Protestantse Kerk  inmiddels gevraagd op welke wijze ‘de tucht gestalte krijgt, als dwaalleer  de fundamenten van de kerken probeert aan te tasten.’ Nog zo’n fijn woord: tucht. Al kan dominee van der Kaaij daar niet om lachen. Volgens hem moet zijn ‘kop er af’. Ik kijk eens naar zijn kop, zoals die levensgroot in de krant stond. Een ernstige kop, dat wel. Een zwarte, moderne bril en een hagelwit overhemd: een man met het zwaard al boven zijn hoofd, bereid zijn leven te geven voor een ongemakkelijke waarheid.

Onlangs  probeerde nog iemand anders mij in de war te maken door mij een filmpje van de Engelse acteur en atheïst Stephen Fry te sturen. Hierin ontsteekt   deze in woede als hem gevraagd wordt wat hij zou zeggen als hij onverhoeds na zijn dood toch voor de Allerhoogste staat. “Ik zou zeggen: kinderen en botkanker, hoe durf je?”

God is volgens Fry "door en door slecht, grillig en monsterachtig", als hij al zou bestaan.” Waarom zou ik een grillige, laaghartige en domme God, die een wereld vol van onrecht en pijn creëert, respecteren? (...) De God die dit universum heeft geschapen is zonder twijfel een maniak. Een losgeslagen, egoïstische maniak. En we zouden hem dan nog eens op onze knieën moeten bedanken?” En dat dan in dat voorbeeldig Engels. “Hij is een monster en verdient geen respect”, gaat Fry nog even verder.  Op het moment dat je hem uit je leven bant, wordt het leven eenvoudiger, zuiverder en waardevoller". O ja?  

Het fragment met de uitspraken van de acteur is inmiddels ruim vijf miljoen keer op internet bekeken, we zijn immers gek op eloquente God-ontkenners.

Mij verbaast ondertussen de stelligheid waarmee Fry en Van der Kaaij hun meningen verkondigen. Ze zeggen het op te nemen voor de vrijheid van denken, maar laten maar weinig ruimte over voor een andere waarheid dan die van henzelf.  “Ik denk dat gelovigen een beetje volwassen moeten worden”, zegt de dominee. Wat een aanmatigende opmerking. Mag ik dat zelf bepalen? Wat is er mis met een kinderlijk geloof? Wat is er mis met twijfel? En : het heet toch ‘geloven’ en niet ‘zeker weten?’

Dominee Nico ter Linden vertelde ooit hoe een Joods meisje uit zijn klas in de oorlog werd weggevoerd. Voor hem een reden om te gaan twijfelen aan het bestaan van God. Hij besloot Hem op de proef te stellen. ’s Avonds voor het slapen gaan legde hij een luciferdoosje op zijn nachtkastje en zei tegen God: ‘Als jij bestaat, draai dan dit doosje om terwijl ik slaap.’

Toen hij de volgende ochtend wakker werd, wist hij niet meer welke kant boven lag.

Lang leve de twijfelaars.

 

Deze colum verscheen eerder in Trouw van 7 februari 2015

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube