Jammer, weer leek Eijk vooral een manager

Vorige week zaterdag trok een buienfront over ons land. Nog voor dat het helemaal licht was, lag ook heel het aartsbisdom Utrecht onder de sneeuw. Van Swifterband tot Arnhem en van Ommen tot Utrecht was alles wit. Tenminste als je naar de sneeuwkaart van het weerstation keek. Toch ontstond er al snel in het Aartsbisdom discussie over de precieze aard van de neerslag. Zo waren er die meenden dat het weliswaar gesneeuwd had, maar dat de sneeuw niet was blijven liggen. Anderen hadden het over een laag van wel tien centimeter. En weer anderen hadden gezien hoe kardinaal Eijk de weinige sneeuw die voor zijn paleis lag meteen had laten wegvegen

In het aartsbisdom bestaan meerdere werkelijkheden.

‘Is er weer gedoe rond Eijk?’, vroeg een vriend van mij op enigszins verveelde toon. Hij had ook kunnen vragen: ‘Stijgt de zeespiegel weer? ‘ Of: ‘Zijn er weer spanningen in de regio Nagarno-Karabach?’

Vorig jaar december schreef kardinaal Eijk een brief aan zijn gelovigen waarin hij voorspelde dat er in 2028, wanneer hij vijfenzeventig wordt en zijn ontslag moet indienen als aartsbisschop, van de driehonderd kerken in het aartsbisdom er nog maar twintig of dertig open zullen zijn. De meeste steden en dorpen zouden niet meer genoeg geld en personeel hebben om de kerk open te houden.  

Half katholiek Nederland viel over hem heen. Eijk zou star zijn en niet willen kijken naar alternatieven om kerkgebouwen open te houden. Verder was hij verantwoordelijk voor de leegloop van de kerken, het broeikaseffect en luchtvervuiling in het algemeen. Jozef Wissink, emerituspriester van het Aartsbisdom en ook nog eens oud-hoogleraar praktische theologie, schreef een stuk onder de welluidende titel ‘De verwoesting van een bisdom : het masterplan van kardinaal Eijk’ waarin hij beweerde dat de aartsbisschop alleen een harde kern van gelovigen zou willen behouden, de beruchte heilige-rest-kerk.

De relatie tussen een bisschop en zijn priesters is een bijzondere. Niet precies die van een vader en een zoon, maar het heeft er wel wat van weg. Het was dus niet meer dan normaal geweest als de aartsbisschop Wissink had opgebeld met de vraag eens langs te komen. ‘U vraagt om dialoog, dan zult u hem krijgen ook.’ Maar zoveel rek zit er blijkbaar niet in het karakter van de kardinaal.

Wel kreeg het hoofd communicatie van Eijk de gelegenheid op de website van het Aartsbisdom ongenadig hart uit te halen naar de oud-professor. Wissink maakte zich schuldig aan ronkende retoriek, verdraaide feiten en begreep er eigenlijk niets van. Een eigen priester publiekelijk uitmaken voor leugenaar en domkop: het kan tegenwoordig allemaal in het aartsbisdom.

Afgelopen week reageerde Eijk eindelijk zelf op de ontstane emotie in een reportage op Radio 1. Hij klonk niet onredelijk: “We worden een heel kleine kerk, dat is de werkelijkheid waar tegen we aankijken". Er volgde een lange, rekenkundige verantwoording. Tien procent hier, tachtig procent daar. En dat was nou weer jammer, want voor de zoveelste keer klonk Eijk niet als een bisschop die meeleeft met zijn gelovigen, maar meer als een manager. Voor hetzelfde geld was hij bestuursvoorzitter van de V&D, nog zo’n vermolmd instituut in ademnood.

De gelovigen van het aartsbisdom kijken ondertussen met jaloezie naar bisdommen waar het er anders aan toe lijkt te gaan. Naar de bisschop van Groningen-Leeuwarden en die van Rome. ‘Franciscus zou nooit zoveel kerken sluiten’ hoorde ik al ergens roepen. Het is het zoveelste karretje waar deze paus voor gespannen wordt. Eén ding weet ik wel. Bij een dergelijke grootscheepse kaalslag zou hij naar al die kerken gaan die dicht moeten, de gelovigen vastpakken, ze in de ogen kijken en zeggen: ‘Ik geef om jullie.

Ik moest deze week denken aan een gedicht van de betreurde dichter Michel van der Plas:

 

De goede herder zit niet in zijn stal, 


tussen de schatten van zijn zekerheid en op de kussens van de wet.

Hij weidt
zijn schapen en hij volgt ze in zijn dal.



 

Hij zit niet op een kardinale troon,


als God almachtig oordelend ten toon:

hij blijft niet bij de makke schapen staan; 


hij trekt, omdat zijn hart niet slapen kan,

de diepte in naar het zoekgeraakte lam,


al gaan zijn kleed, zijn kruis, zijn trots eraan.


 

In dit licht bezien is het verzet van al die emeriti, professoren en andere gelovigen gewoon een schreeuw om aandacht. 

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 31 januari 2015.

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube