Maand van de navelstaarderij

Het lijkt erop alsof de meest miezerige van alle maanden haar eigen bestaan zo lang mogelijk rekt om ons het leven nog eens extra zuur te maken. Al worden de dagen weer langer, ze schenken geen genade. De kou doet pijn en er is terreur, overal waar je maar kijkt.

Buiten is het grijs en stil. Een kerkhof zo mooi dat je ervoor zou willen doodgaan, verstopt een lichaam voor ons. We denken dat we hem nog kunnen horen fluisteren in de verte, maar hij houdt ons voor de gek. ‘Hier ben ik, nee hier. Kom dan. Je zoekt niet goed genoeg.’

Dan maar voor troost naar de boekhandel. Ik kan niet vinden wat ik zoek en wil al weglopen als ik bij de kassa een groot bord zie staan: Maand van de Spiritualiteit. ‘O ja, die is natuurlijk ook nog bezig’, zeg ik hardop. Ik voel me schuldig want ik heb er tot nu toe nog maar weinig aan gedaan. Dit jaar is het thema ‘het gelukkige lichaam’. Actrice Isa Hoes schreef het bijbehorende essay ‘Kompas’ dat hier tussen de andere koopjes bij de kassa ligt. Het kost maar € 2,50  en ik neem het mee naar huis. Een inhaalslag.

Hoes kan schrijven, geen twijfel mogelijk. Dat bewees ze al met ‘Toen ik je zag’, een ontroerend boek over haar leven met acteur Antonie Kamerling, die in 2010 een einde aan zijn leven maakte. ‘Kompas’ is een biografie van haar lichaam. Flaporen, hangende ogen, een gebit dat niet aan haar wensen voldoet, een haardos die in de weg zit: het komt allemaal langs.  

Isa Hoes heeft een mooi lichaam, dat aanleiding geeft tot bescheiden bespiegelingen, waarvan ik me afvraag of ik ze in februari niet al vergeten ben. Het essay is vooral een solovoorstelling die pas echt gaat knisperen als ze over een ander schrijft, over Antonie natuurlijk. “Ik denk dat ik het dichtst bij het gelukkige lichaam was toen ik samen was met Antonie. ‘Een goddelijk lichaam.’ Antonies woorden, maar er zit vast een kern van waarheid in.“ Uiteindelijk is  voor Hoes  het gelukkige lichaam: “Een arm om je heen, een vluchtige aanraking, een voet die in de nacht het been van de geliefde zoekt.” Voet zoekt been, mooi gezegd.

Maar Antonie ging dood en nu is ze weer alleen met dat lichaam, een “kompas dat als ik er lief voor ben, goed voor mij zal zorgen”.

Vanochtend keek ik weer eens naar mijn lichaam en dat viel niet mee. Bepaald geen kompas, maar vooral ballast en zeker niet de maat der dingen. Meer een samenloop van omstandigheden. Daar moet ik me niet bij neerleggen, vindt de Maand van de Spiritualiteit, want januari is de maand van de goede voornemens. “Rust nemen, gezond leven, ontzorgen, luisteren naar je lichaam. Het zijn goede voornemens op weg naar een manier om te leren wat je écht gelukkig maakt”, lees ik op de website. “Willen we in dit leven streven naar geluk of spiritueel inzicht, dan kunnen we niet om ons lichaam heen.” Toch doe ik het.  

 Als je naar de thema’s van de Maand van de Spiritualiteit in de loop der jaren kijkt (‘Mijn betere ik’, ‘Lichter leven’ , ‘Het gelukkige lichaam’ en ga nog maar even door) is het toch vooral ‘ikke, ikke, ikke’ wat de klok slaat. De Maand hanteert een brede opvatting van spiritualiteit – niets mis mee- maar zoomt in de praktijk toch veel in op het eigen ego. Maand van de navelstaarderij.

In balans zijn met jezelf is een groot goed, mij hoor je niet, maar als iedereen zich daartoe beperkt, wordt het nooit wat met de wereld. Laat staan met het Koninkrijk van God, sorry dat ik Hem even noem , lieve Maand .  En wanneer ben je als mens eigenlijk ‘genoeg in balans’ om er wat mee te gaan doen? Dat kan soms lang duren.

In die vreemde kerk, waar het licht van het voorjaar al aarzelend binnendrong, hoorde ik deze week Benjamin Britten weer en wist het nu zeker (concord is harmonie).

 

Concord, concord and Time,

Each needeth each:

The ripest fruit hangs where not one

But only two can reach

 

Ik kan en wil het niet alleen, lieve Maand van de Spiritualiteit. Ik heb de ander en de Ander nodig als beginpunt om ooit gelukkig te worden. Zij zijn mijn goede voornemens. Mag dat ook?

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 24 januari 2015

 

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

             

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube