Deze moeder heeft alles meegemaakt en overleefd

Van tevoren dacht ik nog: ze zal wel blij me weer te zien na zo lange tijd. Maar niks hoor. Geen warm welkom, geen stevige omhelzing, maar een broeierige, vijandige hitte die mij in het gezicht slaat zodra ik de aankomsthal  van het vliegveld ben uitgelopen. Waarom nou toch? Ze weet toch dat ik daar niet tegen kan?

De grote Italiaanse filmregisseur Federico Fellini heeft Rome ooit eens omschreven als een Italiaanse mama. Ze geeft je goed te eten, ze zorgt dat je er weer net gekleed bijloopt en op zondag zorgt ze dat je naar de kerk gaat. Als je, zoals ik nu, een tijdje niet bent langs geweest, raakt ze ontstemd. Mama is boos.

‘Je ziet er niet best uit’, zegt mijn vriend Mario die mij komt ophalen. Dat klopt, al een paar weken zit een verkoudheid in mijn lijf. Ondanks herhaald verzoek weigert die te vertrekken.

Zodra we rijden begint Mario met zijn vaste klaagzang over de stad. Deze keer is hij wel erg somber. Zijn en mijn favoriete voetbalclub AS Roma is sinds een 1-7 nederlaag tegen Bayern München volledig de weg kwijt, de economie zit nog altijd op slot, en Rome vervuilt met de dag. Om Fellini maar even aan te houden: moeder woont nog op zich zelf, maar de indicatie voor het verpleeghuis is de deur uit. 

Het Romeinse dagblad La Repubblica doet elke ochtend op de stadspagina verslag van het ochtendhumeur van haar bewoners. En dat is niet best. Drie kleine kolommetjes fungeren als klachtenlijn over de stad. Het woord dat het meest wordt gebruikt is degrado. Italiaans voor aftakeling. Een kleine bloemlezing van de afgelopen dagen: Claudio schrijft over het park bij hem in de buurt. ‘Afval dat niet wordt opgehaald, kapotte lampen, verrotte prullenbakken’, het is een hele waslijst. Andrea woont vlakbij het Vaticaan en ziet muizen door afvalbergen lopen terwijl Romualdo alarm slaat dat de stadsbussen niet meer komen en de rijtuigen van de metro zo smerig zijn dat geen mens erop wil gaan zitten.

‘O ja’ , zegt Mario. ‘Dan hebben we het nog niet over de Chinezen gehad. Die nemen langzamerhand de hele stad in. De kleine zaakjes verdwijnen en wat nog blijft, wordt een keten of komt in handen van Chinezen. Het zijn de nieuwe barbaren. En Europa vindt het allemaal goed.’ Geen grotere complotdenkers dan Italianen.  

Maar inderdaad, de groenteman bij mij in de buurt is dicht en in de drie souvenirzaken bij mij om de hoek staan, u raadt het al: Chinezen. Alleen de drogist houdt dapper stand. ‘Hier cadeauartikelen verkrijgbaar’, staat er op de pui. Dan bedoelen ze onder meer de krultangen in de etalage die mijn moeder in haar jonge jaren nog gebruikt moet hebben. Ik kom er wel eens voor scheerschuim of een tube tandpasta en voel me dan schuldig dat ik niet de hele winkel leegkoop, maar slechts 1,50 euro besteed aan iets kleins. Het schrille belletje van de lege kassa, contrasteert met het te ruime assortiment en het overschot aan personeel. Binnenkort zal ie ook wel dichtgaan. Misschien heeft Mario wel gelijk en gaat Rome inderdaad ten onder.

Gelukkig leert de geschiedenis ons dat geen stad zo goed in staat is uit een ogenschijnlijke dood op te staan als Rome. De Hunnen, de Noormannen, en al die razende legers van Europese grootmachten: ze kregen de stad niet klein. Als de boel weer eens kort en klein was geslagen, keek men in de puinhopen wat nog bruikbaar was, zand erover en weer opnieuw beginnen. Deze moeder heeft alles meegemaakt en overleefd. Haar collectieve geheugen relativeert je eigen ellende en werkt helend. Rome troost.

Maar deze keer wil het niet lukken. Het blijft warm, ik heb inmiddels ook hoofdpijn en wandel als een oude man van kerk naar kerk. Het marmer is koud, de tempels zielloos en de koffie wil ook niet smaken. Totdat ik in de San Giorgio in Velabro terecht kom. Een kleine, sobere 7eeeuwse kerk in de schaduw van de Palatijn, toegewijd aan de heilige Joris. Onder het altaar wacht zijn schedel al eeuwen op wat komen gaat.

In 1993 verwoestte een bom van de maffia een deel van de kerk. Sindsdien ben ik er niet meer geweest. Ik weet dat de kerk grondig is gerestaureerd. En zie: hij is weer precies hetzelfde. Eeuwig jong. Alsof er niets is gebeurd. Een tijdje zit ik alleen in de kerk, intens gelukkig. In de verte luidt een klok.

Eenmaal buiten zijn al mijn kwalen verdwenen. Als een jonge man stap ik de koele Romeinse avond in.

 

Deze column verscheen eerder in Trouw van 8 november 2014.

             

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube