Oud en nieuw

Vorige was ik na lange tijd weer eens bij persconferentie in het Vaticaan. Aanleiding was de presentatie van het werkdocument voor de Buitengewone bisschoppensynode over het Gezin die in oktober in Rome gehouden zal worden.

Ik dacht misschien is er in het persbeleid van het Vaticaan wat veranderd sinds de komst van paus Franciscus. Ik had beter moeten weten.

Alles was nog hetzelfde.

Vijf celibataire mannen en één echtpaar

Bij de ingang lagen drie A4tjes klaar met een aantal toespraken.  In de Johannes Paulus II perszaal namen vervolgens drie kardinalen en een aartsbisschop plaats die de bewuste toespraken integraal gingen voorlezen. Letter voor letter. Alle komma’s incluis.

En toch was er sprake van een uniek feit, als we de Vaticaanse persdienst mogen geloven. Gezien het onderwerp van de persconferentie – huwelijk en gezin- hadden niet alleen vijf celibataire mannen plaatsgenomen achter de tafel, maar ook een echtpaar. Een man en een vrouw. Ze waren allebei professor las ik op het bordje dat voor hen stond, maar ze keurden elkaar geen blik waardig.

Het werkdocument bestaat uit drie delen: Bijbelse en doctrinaire reflectie op het gezin,  actuele problemen van het katholieke gezinsleven en seksuele ethiek en opvoeding van kinderen. Ik raad u trouwens ten zeerste  af dit document te lezen. Zeker als u getrouwd bent. Het tweede hoofdstuk, dat over die actuele problemen, beschrijft alle gevaren die het gezin bedreigen. Dat zijn er nogal wat. Individualisering, geloofsafval, relativering van de Waarheid, de economische crisis en ga zo nog maar even door. De Afrikaanse olifant maakt een grotere kans op voortbestaan dan het gezin, dacht ik bij het lezen. Het deed de eminente Amerikaanse jezuïet  Thomas Reese verzuchten: ‘ben ik blij dat ik celibatair leef’. Nu begreep ik ook de sombere blik van het professorenechtpaar. Het huwelijk is aardige bedacht maar in feite een hel, beste gelovigen.

Toch is dit werkdocument een stap vooruit vergeleken met vergelijkbare stukken uit het verleden. Je kan er veel van zeggen, maar het is wel realistisch. Eindelijk. Wat in de buitenwereld al jaren bekend was - het grootste deel van de katholieken trekt zich niets aan van de huwelijksmoraal die de Kerk verkondigt- is nu ook tot de beleidsbepalers van de katholieke kerk doorgedrongen.

Overigens wordt in het werkdocument uitgebreid geciteerd uit de antwoorden op de vragenlijst die door het Vaticaan aan de verschillende bisschoppenconferenties is gestuurd met het uitdrukkelijke verzoek de onder de gelovigen te verspreiden en zo te peilen hoe die denken over de huwelijkspastoraal van de kerk. Veel bisschoppenconferenties zette de sex-enquete,  zoals ie al snel heette, online zodat iedereen mee kon doen. Vele conferenties maakten daarna ook de resultaten of een samenvatting daarvan bekend.

De Nederlandse bisschoppen stuurden de enquête naar de pastorale teams en hielden de antwoorden geheim. ‘Op nadrukkelijk verzoek van kardinaal Lorenzo Baldisseri heeft de Nederlandse Bisschoppenconferentie de vragen niet online gezet en eveneens op zijn verzoek worden de uitkomsten niet gepubliceerd, zei woorvoerder Anna Kruse op 4 februari. Toen was Baldisseri overigens nog geen kardinaal, maar dat terzijde.Die terughoudendheid van de kant van de bisschoppen was dus niet nodig, blijkt nu.

Hoe groot de kloof is tussen leer en leven blijkt uit de paragraaf over hertrouwd gescheidenen. Volgens de leer van de kerk kunnen zij niet de sacramenten ontvangen en dus ook niet te communie gaan. In de enquête werd de vraag gesteld:  ‘Wat verwachten hertrouwd gescheidenen van de Kerk?’ Niet zo veel blijkt uit de resultaten. In de woorden van de Hongaarse kardinaal Péter Erdö, relator van de synode: ‘Of ze weten niet dat ze van de sacramenten zijn uitgesloten of ze trekken zich van het kerkelijk standpunt over het huwelijk helemaal niets aan.’

Volgens paus Franciscus is dit een kairos – een door God gegeven- moment voor barmhartigheid. En dat komt overal in het document terug. De leer wordt niet aangepast, maar het mag allemaal wel wat barmhartiger. De tijd van harde veroordelingen is voorbij.

Zo kun je in het document lezen dat elke bisschoppenconferentie zich verzet tegen tegen het homohuwelijk, maar tegelijkertijd een balans probeert te vinden tussen de leer van de kerk en een respectvolle houding ten opzichte van mensen die zo’n verbintenis zijn aangegaan.

Twee jaar terug was een dergelijke formulering in een pauselijk document ondenkbaar geweest.

Die persconferentie was eigenlijk nog het oude Vaticaan, het werkdocument laat zien dat er een nieuwe wind waait in het hoofdkwartier van de rooms-katholieke kerk.

Je zou je bijna gaan verheugen op die bisschoppensynode.

 

 

 

 

 

 
 

Agenda

De nieuwe paus

'Habemus papam!' schalde er op 13 maart over het majestueuze Sint-Pietersplein in Rome. Paus Franciscus is zijn naam, maar wat weten we nu eigenlijk over de nieuwe opvolger van Petrus?

Lees meer..
Vaticaan op YouTube